DE WANDELING IN WOORD EN BEELD
Op een bankje op het geologisch/aardkundig monument De Friezenberg heb ik een prachtig uitzicht over de Borkeld. Vlak voor me op de helling de paarse gloed van de bloeiende heide. Hier op de heuvel liggen meerdere prehistorische grafheuvels. Duizenden jaren geleden, en nu, vandaag, een aantal beschavingen verder, met hoogtepunten en dieptepunten in de tijd, overdenk ik onze tijd. Het lijkt allemaal beschaafder, echter dagelijkse voorbeelden uit de praktijk laten het tegendeel zien. Ik gebruik het wandelen om even van die onzin weg te zijn en te genieten van het prachtige land waarin we leven. Een prachtig land, dat zouden eens wat meer mensen moeten zien. Wandelend naar de Friezenberg zag ik paarse heidevelden. Het pad zocht de randen van de heide op. De eerste paddenstoelen laten zich al zien als voorbode van de herfst en meerder groene spechten laten zich horen. Verderop meer glooiing op wat eens akkerland was, runderen grazen in de verte en de Friezenberg ligt voor me om te beklimmen. Op de weg terug glooiende weilanden en uitzichten naar het oosten. En wat later de grootste jeneverbespopulatie van ons land. Het groene van de jeneverbes contrasteert prachtig tegenover de paarse heide. Het natte Elsenerveen kleurt zwart en staat volledig droog. Ondanks de maatregelen waaronder het dichten van bomgaten, is er onvoldoende water om het hoogveen te bewateren. Op het eind loop ik tussen de schaapskudde en de hond van de schaapsherder heeft meer moeite om de schapen bij elkaar te houden. Ik praat met de schaapsherder over de Nederlandse landgeit, zijn trots, over de intensieve veehouderij, de houding van de boeren, afgesloten wandelpaden en de ecologen in Nederland. Een boeiend gesprek, wij zijn het eens.
Ik maakte eerder een wandeling in De Borkeld, uit de wandelgids Twentse Wallen van Truus Wijnen.
ROB WOLFS OVER DE WANDELING
'We maken een mooie Twentse Trage Tocht in het uitgestrekte natuurgebied De Borkeld, met 95% zandpadgarantie. De licht glooiende heidevelden liggen tussen Holten, Rijssen en Markelo vlak onder de A1. Af en toe moet je het snelweggeruis voor lief nemen, maar daar krijg je dan wat voor terug. De route start bij informatieboerderij 'n Witten, waar in de zomermaanden een expositie te zien is over ontstaan en geschiedenis van de Borkeld.'
ACHTERGRONDINFORMATIE
De Borkeld
Het gebied bestaat uit jong bos, grote heidevelden, leemkuilen, akkers, graslanden en zelfs een stukje hoogveen. Het bos is tussen 1930 en 1950 aangeplant. Hier ligt ook het grootste jeneverbesstruweel van Nederland. Het terrein is glooiend; de hoogste top van de Friezenberg ligt op 40 meter, het laagste punt op 13 meter boven de zeespiegel. De Borkeld is ook een archeologisch reservaat. 13.000 jaar geleden waren hier al jagers/ verzamelaars actief. De bewijzen zijn door hen achtergelaten in de vorm van stenen bijlen, huidenschrapers en andere stenen werktuigen. De prehistorische grafheuvels en nederzettingsplaatsen die zijn gevonden zijn tussen de 6.000 en 4.000 jaar oud.


De eerste paddenstoelen


Friezenberg
De heuvel ligt in het natuurgebied De Borkeld op de heide bij Markelo, tussen de buurtschappen Elsen en Herike. Op en rondom de Friezenberg liggen circa dertig prehistorische grafheuvels die duizenden jaren oud zijn. De Friezenberg is onderdeel van de stuwwal van Rijssen. Deze bestaat uit een mengsel van leem en gletsjerpuin dat in het Pleistoceen door gletsjers naar dit gebied is getransporteerd. Door de stuwende werking van het landijs gedurende het Saalien, de laatste periode waarin het landijs tot in Midden-Nederland kwam, zijn de heuvels ontstaan.


De schaapskudde


Elsenerveen
Het meest natte deel van de Borkeld wordt gevormd door het Elsenerveen, een veenrestant dat is ontwaterd door sloten en sterk geëutrofieerd (teveel stikfstof en fosfor in de bodem) door de aanwezigheid van een meeuwenkolonie. Deze kolonie kokmeeuwen was een van de weinige in Salland en herbergde jaarlijks enkele duizenden paren.


Jeneverbessen


Berkenbos

Huifkar

KENMERKEN VAN DE WANDELING
Trage Tocht De Borkeld is ontworpen door Rob Wolfs.
Net als de overige Trage Tochten is de wandeling te vinden op Wandelzoekpagina.
Afstand
13 kilometer
Soort wandeling
Rondwandeling
Landschap
Veen en heide
Beoordeling
7,5 (7,5/10)
Startpunt
Parkeerplaats De Borkeld
Borkeldweg 6, 7475 RV Markelo
Datum
12-9-2026

























