Wandelen rond vliegvelden – Vliegbasis Volkel – Wandelen rond de ‘Fliegerhorst’

Vliegbasis Volkel werd in 1940 aangelegd door de Duitse bezetter en na de Tweede Wereldoorlog in gebruik genomen door de Koninklijke Luchtmacht. Tegenwoordig is het de thuisbasis van F-16’s, die de komende jaren worden vervangen door F-35 Lightning II-jachtvliegtuigen. De naam verwijst naar het nabijgelegen dorp Volkel, maar de basis heeft een strategische rol in de nationale en NAVO-luchtverdediging. Wij maken een wandeling van 13 kilometer rond de vliegbasis. Het is niet de mooiste wandeling maar wel historisch interessant. Vooral het oostelijke gedeelte over het Duits Lijntje, de voormalige spoorlijn van Londen naar Moskou, is bijzonder mooi met interessante historische plekken.

Odiliapeel (Brabants: De Piejel) is een kerkdorp in de gemeente Uden. Het dorp werd gesticht in 1922 en was oorspronkelijk ontstaan als een ontginningsdorp waar, zoals veel in de Peelstreek, turf werd gestoken. In de begintijd had het nog de naam Terraveen. De herdoping van Terraveen in Odiliapeel is een gevolg van de kerkelijke organisatie van de zielzorg voor het nieuwe dorp. Terravener Bertus Coppens was een goede bekende van Hannes Donkers van de Hulstheuvel in Uden, en deze laatste had een broer bij de Kruisheren in Uden, Tinusbruur. En zo ging de zielzorg in Terraveen naar de Kruisheren. De Kruisheren hebben in Odiliapeel een rectoraat gesticht en een kerk gebouwd. De beschermheilige van de Kruisheren is de heilige Odilia van Keulen, en dus werd zij patrones van de nieuwe dorpsgemeenschap. Op 5 mei 1930 besloot de gemeenteraad dat het nieuw ontgonnen gebied de naam Odiliapeel kreeg.

Deze Duitse vliegtuighangar met steunberen ligt op de Peelse Heide.

Het Defensiekanaal of Peelkanaal werd in 1939 in de Peel gegraven – vanaf Griendtsveen – als onderdeel van de Peel-Raamstelling. Het kanaal reikt tot de Raam, een riviertje boven Mill. Het deed dienst als afwateringskanaal en antitankgracht, waardoor het al snel de naam Defensiekanaal kreeg. Aan de westzijde werd een 80 kilometer lange verdedigingslinie gebouwd met mijnenvelden, kazematten, prikkeldraadversperringen en daar achter loopgraven. De aanwezige spoorlijn, het Duits Lijntje, is aan het begin van de oorlog voorzien van een inderhaast aangelegde aspergeversperring aan weerszijden van de brug bij Mill over het defensiekanaal. Het Defensiekanaal is door werklozen aangelegd.

De plek waar meestal de meeste spotters te vinden zijn is de plek bij de landing van de hoofdbaan 24. Deze weg, de Spottersweg, kruist de westenwind landing van de hoofdbaan.

De spoorlijn Boxtel – Wesel, ook wel het Duits lijntje genoemd is een voormalige spoorlijn van de Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij (NBDS). De lijn verbond het Duitse Wesel met het Nederlandse Boxtel via Goch, Gennep, Mill, Uden, Veghel en Schijndel. Het traject werd geopend in 1878, opdat het onderdeel kon worden van de snelste verbinding Londen–Berlijn–Sint-Petersburg. In de jaren 1960 en jaren 1970 werd in fasen het Duitse gedeelte gesloten en opgebroken. In 1950 beëindigde de NS het laatste stukje personenverkeer op de lijn Boxtel-Uden en in 1972 werd het goederenvervoer op het stuk Mill-Gennep beëindigd. In 1973 is de rails van het Duits Lijntje grotendeels verwijderd, maar sporen van de treinverbinding zie je nog steeds in het landschap.

Langs het Duits Lijntje stonden ooit 53 wachtposten. Daarvan zijn er nog 8 over, waarvan 2 in gemeente Maashorst. Wachtpost 30 aan de Trentsedijk in Volkel diende lange tijd als halte. Tegenwoordig is het een woonhuis, met de herkenbare vorm van een station en details op de gevel die verwijzen naar vroeger. In de buurt vind je een origineel stuk spoorrails.

Op dit door de Duitsers aangelegde vliegveld stonden oorspronkelijk 43 hangaars, waaronder 9 boerderij-hangaars. Deze laatste werden zo genoemd, omdat er op de buitenmuren ramen en deuren geschilderd waren en ze ook een pannendak hadden. Dit werd gedaan om zo de hangaarfunctie te camoufleren. Het effect van deze camouflage werd echter nagenoeg teniet gedaan door de aanwezigheid van de brede rolbanen voor de vliegtuigen. In september 1944 probeerde het terugtrekkende Duitse leger dit vliegveld onbruikbaar te maken voor de geallieerden. Zij deden dit door alle hangaars op te blazen. Alleen dit skelet en een hangaar langs de weg naar Mill zijn overgebleven.

Een oude, afgeschreven F-16 heeft een permanente plek op een rotonde in de buurt van de vliegbasis. Bij de plaatsing waren waren onder andere Commandant Luchtstrijdkrachten luitenant-generaal Dennis Luyt en de burgemeester van de gemeente Uden aanwezig.