Trage Tocht Maarheeze – Wandelen naar leefgebied van edelherten

De wandeling over de Hugterheide en door het Weerterbos suggereert alleen maar door bos en heide te gaan. Maar de wandeling is veel meer dan dat. Brede lanen wisselen af met smalle eikenlaantjes. Droge stukken Weerterbos wisselen af met natte broekbosjes en hier en daar loop je langs grote waterpartijen waar vogels de paringsdans uitvoeren en een reiger stil in het water naar een prooi zoekt. In het enorme natuurgebied waan je je ver van de bewoonde wereld. Daarbij zoekt de route regelmatig de randen van het bosgebied op waar je kunt genieten van de uitzichten over het akkerland. Wat opvalt in het natuurgebied zijn de vele kronkelende paadjes door natte stukken. Het zijn paadjes die je anders nooit zou betreden, nu loop je er terwijl de groene kikkers alle kanten opspringen. Het gebrul geeft aan waar ze in grote getale verschuilen. Tegen het einde van de wandeling volgt nog de grenskerk en de uitzichttoren waar je paarden en edelherten kunt spotten. Vandaag geen edelherten maar wel een hazelworm, de pootloze hagedis. Al met al een wandeling vol natuur en ver van de drukte.

De kern Maarheeze is zoals eigenlijk alle kernen in Cranendonck ontstaan als een esdorp, oude akkercomplexen omringen de kern. De naam Maarheeze wordt het eerst vermeld in 1264 als Marnehese. Volgens Van Berkel en Samplonius is de naam een samenstelling van ‘hees’, ‘kreupelhout’, en een onduidelijk deel marn, mogelijk uit ‘mar’, ‘waterloop’. De omgeving van Maarheeze is rijk aan natuurschoon. Ten noordoosten van Maarheeze ligt een grootschalige landbouwontginning. Ten zuidwesten van het dorp richting Budel en Weert ligt een uitgestrekt natuurgebied wat beheerd wordt door Defensie. Ten oosten ligt een villabos en verder vindt men het natuurgebied Hugterheide, met moerasland waar men edelherten kan treffen. Verder komt men er droge naaldbossen tegen.

Met een totale oppervlakte van bijna 800 hectare is het Weerterbos het grootste aaneengesloten terrein van Het Limburgs Landschap in Midden-Limburg. Droge en vochtige bossen, vennen, vochtige graslanden en kleine heideveldjes vormen het gebied. Er lopen edelherten, uniek in Limburg. Het Weerterbos vormt een centraal element in een zeer uitgestrekte gordel van bos- en heidegebieden. Het Weerterbos is ecologisch belangwekkend als een van de weinige echt oude bossen van de wijde omgeving. Als is het zeker geen ‘oerbos’, delen van het gebied zijn sinds mensenheugenis en in ver voorbij eeuwen altijd bos geweest. Dat betreft met name het ‘eigenlijke’ Weerterbos, het zuidelijke deel van het gebied. Het Weerterbos ligt pal naast de hoge zandrug van de Hugterheide en de Weerterbergen, die een waterscheiding vormen. Het is daardoor, ondanks de niet al te lage ligging, van oudsher een nat gebied geweest

Dit was vanouds een heidegebied met arme grond, die de neiging had stuifzanden te vormen. Vanaf 1900 begon men het gebied te bebossen, voornamelijk met naaldbos. Sinds 1979 is het in het bezit van het Brabants Landschap, dat dunningswerkzaamheden uitvoert met behoud van oude bomen. De bedoeling is om geleidelijk een meer natuurlijk berken-eikenbos te bereiken, met hier en daar grove den. De Hugterheide vormt, samen met het Weerterbos, het meest noordelijke deel van het Belgisch-Nederlandse grenspark: Kempen-Broek.

Tegen de provinciegrens met Noord-Brabant ligt de grenskerk: een openluchtkerk en tevens monument. Deze kerk werd gesticht rond 1649, toen het katholieke geloof uit de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd verbannen. Katholieke inwoners van de toenmalige Meierij van ‘s-Hertogenbosch konden bij deze grenskerk hun geloof belijden, aangezien deze direct over de grens lag in Spaans Opper Gelre. De diensten werden verzorgd door de paters van Biest. Na 1672 werd het de katholieken in de Meierij toegestaan om schuurkerken te bouwen. Zo raakte de grenskerk buiten gebruik. Later is, ter herinnering, de huidige openluchtkapel gebouwd, het zogenaamde grenskerkmonument. Het Limburgs Landschap kreeg deze kapel in 1981 in bezit.

De Daatjeshoeve is gebouwd in 1941 door een rijke industrieel uit Weert, de heer Waltje Gruythuysen. Deze in de oorlog gebouwde boerderij vernoemde hij naar zijn vrouw: Daatje. Vandaar de naam Daatjeshoeve. Omdat mevrouw Daatje niet in het huis wilde wonen, te ver van de bewoonde wereld af, werd de boerderij steeds voor een pachttijd van zes jaar verpacht aan boerengezinnen. De nog bekende namen van de families zijn: Vossen, Vanlier, Hendriks en van de Broek.