Trage Tocht IJzevoorde – Wandelen rond Kasteel Slangenburg

In mijn ontdekken van het landschap van de Acherhoek wandel ik vandaag vanuit het dorpje IJzevoorde over het landgoed Slangenburg. De wandeling wordt perfect omschreven door bedenker Rob Wolfs: De wandeling is bijzonder door de grote afwisseling in het halfopen, kleinschalige landschap en door de vele onverharde paden. Pittoresk en idyllisch met beekjes, bosjes, imposante dubbele beuken- en eikenlanen tussen de velden en boerderijen. Ik kan het niet anders omschrijven, en vooral de enorme afwisseling op de wandeling kan ik onderschrijven en maakt dit gebied tot een perfect wandelgebied.

Ondanks dat kasteel Slangenburg niet in de route is opgenomen, maak ik toch een klein ommetje naar dit kasteel. Om te schuilen voor de fikse buien, voor een bakje koffie met appeltaart en om me te vergapen aan de schoonheid van het kasteel.

IJzevoorde is een dorpje dat in het oosten van de gemeente Doetinchem ligt. Er wonen ongeveer 40 mensen, het plaatsje heeft echter wel een basisschool waar zo’n 95 kinderen op zitten. Wandelaars over het Pieterpad komen door dit dorpje. Het sociaal cultureel centrum heeft de naam de Pokkershutte, een pokker was een soort van marskramer die in het verleden op deze plek gewoond heeft.

Landgoed De Krael kent een rijke en fascinerende geschiedenis die teruggaat tot de 17e eeuw. Oorspronkelijk was het landgoed eigendom van welgestelde families die het gebruikten als buitenverblijf. In de loop der eeuwen heeft het landgoed diverse uitbreidingen en renovaties ondergaan, waarbij oude gebouwen en lanen werden behouden en gerenoveerd. Rondom het huis liggen formele tuinen en parken die in oorspronkelijke stijl zijn hersteld.

Het riviertje de Beneden Slinge doorkruist het landgoed Slangenburg. De slingerendebeek door het bos is waarschijnlijk ook naamgever van kasteel en landgoed. Vroeger splitste de beek zich af van het stelsel van de Boven-Slinge en de Bielheimerbeek om via Landgoed Slangenburg naar Doetinchem te stromen. De huidige loop is in de middeleeuwen deels door monniken gegraven om water naar de watermolen van het voormalige klooster Betlehem en de stadsgrachten van Doetinchem te leiden.

Slangenburg is een 17e-eeuws landgoed van bijna 600 hectare bestaande uit bossen, akkers, lanen, grachten, vijvers en weilanden vlak bij Doetinchem. Op het landgoed bevinden zich het kasteel Slangenburg en de Sint-Willibrordsabdij. De centrale as en oprijlaan van het lanenstelsel is anderhalf kilometer lang. Aan de weerszijden bevinden zich twee vijvers en het park werd door Frederik Johan van Baer gerealiseerd.

De eerste vermelding van de dertiende-eeuwse havezate Slangenburg dateert uit 1354, het is dan bezit van Maes of Thomas van Baer. Hoewel het kasteel in de achttiende, negentiende eeuw en vroege twintigste eeuw door opeenvolgende eigenaren op onderdelen werd aangepast, is de rijke laat-zeventiende-eeuwse fase nog goed herkenbaar in het huidige huis en omliggende landgoed. Het is voor het grootste deel gebouwd rond 1700 voor Frederik Johan van Baer, edelman en militair. Uit deze tijd stammen ook de originele geschilderde plafonds, een van de oudste stucplafonds en de schilderingen van Gerard Hoet. De inrichting komt grotendeels uit de tijd van de laatste eigenaren, de familie Passmann.

De abdij is de jongste van de Nederlandse benedictijnenabdijen. De abdij werd direct na de Tweede Wereldoorlog gesticht vanuit de toen overbevolkte Abdij van Oosterhout. Aanvankelijk woonden de monniken op het kasteel Slangenburg. In de kelder volgden zij lessen in het metselen om met de opgedane kennis in de jaren vijftig van de 20e eeuw de nieuwe abdij te bouwen op een stuk van het landgoed, ongeveer een kilometer verderop. De abdijkerk is een kopie op schaal van een romaanse kerk in Saint Philibert in Tournus, Frankrijk.

De beek dankt haar naam aan het middeleeuwse augustijnenklooster Bethlehem, in oude bronnen ook Bielheim of Belhem genoemd, dat tussen Doetinchem en Gaanderen aan de oever lag. Volgens streekhistorici hebben de monniken van Bethlehem de beek in de middeleeuwen verlegd en aanzienlijk verlengd, om de watertoevoer naar de kloostermolen te waarborgen. De beek vormt het benedenstroomse vervolg van de Boven-Slinge, die bij Kotten het Nederlandse grondgebied binnenkomt. Ten westen van Westendorp gaat de Boven-Slinge over in de Bielheimerbeek, die vervolgens in westelijke richting stroomt langs IJzevoorde en het landgoed Slangenburg.