De Demervallei Zichem (B) – Wandelen in groene zone met broekbossen

Op de website Originele Wandelingen staan routes in België die door mooie stukjes natuur lopen en waar het relatief rustig is. Bij elk van de wandelingen word de grootste aandacht besteed aan het zoeken naar onverharde paden in stille gebieden en aan het algemeen esthetisch en landschappelijk karakter van de tocht. Er wordt zoveel mogelijk bewoning en drukke wegen vermeden. En als je zoals vandaag een mooie rivier combineert met het mooiste dorp van Vlaanderen en natte broekbossen en lichte heuvels langs het water, dan krijg je een prachtige wandeling, met veel afwisseling en door prachtige natuur. De wandeling start langs de Oude Demer in een heen-en-weertje naar de Maagdentoren. Tussen de plaatsjes Zichem en Testelt loop je dicht langs de rivier en passeer je twee watermolens. Dan gaat het licht heuvel op en kun je even bij de Jozefkapel een tussenstop maken. Wat volgt is een fantastisch natuurgebied, de Demerbroeken. Over vlonderpaden en langs natte stroken en plassen doorkruis je het gebied. Op de terugweg naar Zichem loop je tussen de vele paarden in een weidegebied dat niet geschikt is voor de landbouw maar gelukkig wel voor natuur. Af en toe een beekje, rietlanden en een eenzame boom. Terug in Zichem moet je even in het dorp een ‘pintje’ nuttigen.

Zichem is bekend als de geboorteplaats van schrijver Ernest Claes, in wiens boeken het dorp veelvuldig voorkomt. Het staat in de lijst van ‘Het mooiste dorp van Vlaanderen’ op nummer 1 in Vlaams-Brabant. De Demer die door de stad stroomt vormt de grens tussen de Kempen in het noorden en het Hageland in het zuiden. In Zichem is er mogelijk een eerste omwalling geweest, die waarschijnlijk dateert uit de 12de eeuw. Van oudsher behoorde Zichem tot de voornaamste steden van het hertogdom Brabant en ze vertoont dan ook nog heel wat sporen van het rijke verleden als middeleeuwse stad

De Maagdentoren in Zichem is een donjon, een versterkte toren uit de 14e eeuw van 26 meter hoog, met een doormeter van 15 meter en met muren van meer dan 4 meter dik. Willem II van Gulik verkocht in 1358 Zichem aan Reinoud I van Schoonvorst. Daarbij hoorde de waterburcht van Zichem. De zoon, Reinoud II van Schoonvorst liet omstreeks 1383 op het kasteeldomein de versterkte toren bouwen. Voor de buitengevel van de Maagdentoren werd bruine ijzerzandsteen uit de streek gebruikt. Voor de rest werd er baksteen gebruikt. De functie die de toren had, is tot op heden niet duidelijk. Hij was gebouwd als versterkte woontoren met alle voorzieningen, maar zou nooit bewoond zijn.

De rivier maakt deel uit van het stroomgebied van de Schelde en geldt als een typische regenrivier, en vormt de noordgrens van het Hageland en de zuidgrens van de Kempen. De naam Demer zou afkomstig zijn van het Keltische tam (donkerkleurig) en ara (water), wat samen donkere rivier betekent. De Demervallei is een moerassige, groene zone met broekbossen, natte graslanden en restanten van oude riviermeanders. De vochtige bodem maakt het gebied ongeschikt voor grootschalige landbouw.  Het herstel van de meanders heeft geleid tot een toename van soorten zoals de bever, zwarte ooievaar, kamsalamander en bijzondere vissen als de bittervoorn en grote modderkruiper.

Het is een woondorp op de grens van de Kempen en het Hageland. Via lintbebouwing sluit de dorpskom aan op die van Averbode dat tot 1928 deel uitmaakte van Testelt. De Watermolen van Testelt, soms ook wel Abdijmolen genoemd, werd eveneens gebouwd door de abdij van Averbode. Het is een onderslagmolen die al vermeld werd in 1151 en die gebruikt werd als korenmolen.

De omgeving van de Voortberg, een 50 meter hoge getuigenheuvel van de Diestiaanzee, werd in 1982 beschermd als landschap. Op de flanken van de heuvel werd er voor de Franse Revolutie aan wijnbouw gedaan. Een getuigenheuvel is een min of meer geïsoleerde, erosiebestendige heuvel of heuvelcomplex in een verder relatief vlak landschap. Het begrip is vooral bekend in Vlaanderen. In Nederland komen nagenoeg geen getuigenheuvels voor.

De groene beemden van de Demer vormen het uitgestrekte natuurgebied de Demerbroeken. Je wandelt er door rietruigten, hooilanden en loofbos in een ongerept overstromingsgebied. Het ligt achter het geboortehuis van Ernest Claes. De schrijver haalde flink wat inspiratie uit zijn wandelingen door de Demerbroeken. Het bestaat uit een aaneenschakeling van trilvenen en poelen, verscholen tussen drassige graslanden en rietmoeras.