Trage Tocht Heeze – Wandelen over de immense Strabrechtse Heide

De relatief lange Trage Tocht heeft alles te bieden wat een wandeling in zich moet hebben. Een prachtig kasteel, kasteel Heeze, oude bossen, de Hubertusbossen, een kronkelende rivier, de Kleine Dommel, een uitgestrekt heidegebied, de Strabrechtse Heide en op het eind een versnapering in Heeze. De start van de wandeling is meteen al overweldigend mooi. De grote rododendrons bij de entree op de kasteellaan naar het kasteel Heeze bloeien uitbundig paars. Er volgen mooie bossen, met slingerende paadjes, doorkijkjes naar de akkers en lange eikenlanen. Een kort uitstapje naar de Lange Bleek waar meerdere natuurgebieden aan elkaar worden geregen. Een groep wilde paarden galoppeert tussen ons door, de pasgeboren veulentjes kunnen het maar amper bijbenen. Richting de Strabrechtse Heide grazen de Schotse Hooglanders aan de rand van een ven. Bijna 9 kilometer aan heidegebied volgt, enorm uitgestrekt met in de verte de kerktorens van de omliggende plaatsen. Bij de vogelkijkhut zien we een groep broeiende lepelaars en een zeearend vliegt boven het Beuven. Na de heide even een versnapering in het Heidecafé en een blik op de schaapshut. Door het beekdal van de Kleine Dommel met een onaangetast beekdal en kronkelende paadjes bereiken we Heeze. Ik liep deze Trage Tocht in twee etappes, eentje met Marianne en eentje met bezoekvriend. De wandeling is makkelijk in tweeën te delen door bij de Soete Inval buurtbus 266 naar Heeze te nemen.

Heeze wordt vanwege de vele natuur, waaronder de Herbertusbossen en de Strabrechtse Heide de Parel van Brabant genoemd. In Heeze ontstaat de Kleine Dommel uit een samenvloeiing van de Groote Aa en de Sterkselse Aa. Heeze is bekend vanwege zijn kasteel en de bossen daaromheen.

Hij ontstaat uit de samenvloeiing van de Groote Aa met de Sterkselse Aa bij het Kasteel Heeze in Heeze en stroomt daarna dwars door Geldrop en ten westen van Nuenen. Het dal van de Kleine Dommel ligt in een keten van belangrijke natuurgebieden, met name het deel tussen Heeze en Geldrop, waar het grenst aan de Strabrechtse Heide. Het beekdal wordt als een van de mooiste beeklandschappen in Brabant gezien.

Kasteel Heeze is een van de laatste bewoonde kastelen van Nederland en het bestaat uit een middeleeuws deel, kasteel Eymerick, en het in 1665 door de bekende architect Pieter Post gebouwde deel. De naam Eymerick zou afkomstig zijn van ‘Hemelrijk’, dat rechtplaats of vierschaar betekent. De familie Van Tuyll van Serooskerken heeft het kasteel in 1760 aangekocht en is tot op heden op het kasteel blijven wonen. Het huidige kasteel is een statig, aan drie zijden omgracht gebouw uit 1660-1665. Het is ontworpen door Pieter Post, en eigenlijk bedoeld als voorgebouw van het eigenlijke kasteel. Het complex omvat tevens diverse bijgebouwen uit 1735. Ook is er een merkwaardig duifhuis, een duiventoren die, buiten het kasteel, op het landgoed staat. Het kasteel wordt opgesierd door een prachtige oprijlaan, die door de beemden van de Groote Aa voert.

De Peelrijt is waterloop in Noord-Brabant, die is ontstaan bij de ontginning van de Somerense Heide. Zij ligt in een voormalig veengebied dat ooit deel uitmaakte van de Peel. Het beekje stroomt door het Beuven, waarna zij verdergaat als Witte Loop. Om de toestroom van voedselrijk water uit de ontginningsgebieden naar het Beuven en de Strabrechtse Heide te voorkomen is een verbinding met de Kleine Aa gemaakt.

Herbertusbossen is de naam van een oud bos met loof- en naaldhout vlak bij het kasteel van Heeze. Het sluit aan bij de Strabrechtse Heide en landgoed de Lange Bleek bij Sterksel. Het landgoed hoorde vroeger bij het Kasteel Heeze en is sinds 1973 in het bezit van het Brabants Landschap. Het is vernoemd naar een der vroegst bekendste heren van de heerlijkheid Heeze, Leende en Zesgehuchten, Herbertus van Heeze, de eerste Heer van Heeze. De bossen zijn soortenrijk, kennen een padennet met slingerend verloop volgens de Engelse Landschapsstijl en bevatten enkele zeer imposante oude bomen, waaronder een opstand van enorme, ca 150 jaar oude grove dennen. Ook staan er zeer oude zomereiken en beuken.

De Strabrechtse Heide is grotendeels in beheer bij Staatsbosbeheer en maakte samen met de Lieropse Heide tot het einde van de 19e eeuw deel uit van een groot heidegebied tussen de dalen van de Kleine Dommel en de Aa. Op de droge plaatsen staat struikhei en jeneverbes, op de natte plaatsen dophei, pijpenstrootje en klokjesgentiaan. De vergrassing van de heide wordt tegengegaan door beweiding door een schaapskudde van de stichting het Kempens heideschaap. Van historisch belang is de Hoenderboom. Hier kwamen vanouds vijf gemeenten bij elkaar: Heeze, Maarheeze, Someren, Lierop en Mierlo. Door gemeentelijke herindelingen is dit aantal teruggelopen tot twee en ter plaatse bevindt zich een kopie van de grenspaal die hier vroeger stond. De Strabrechtse Heide telt een groot aantal vennen, Beuven, Waschven en Kiezelven, en de meeste hiervan zijn ooit door uitwaaiing ontstaan.

De Lange Bleek bestaat voornamelijk uit naaldbos, waarin twee heidevelden zijn uitgespaard. Bovendien ligt er een ven, Bultven genaamd, in het gebied dat in 1994 werd opgeschoond. Omstreeks 1850 bestond het gebied nog geheel uit woeste heidegrond. Vanaf 1887 begon men met de aanplant van naaldhout, en in 1900 was er al 125 ha aangeplant. Het gebied kwam in handen van de Eindhovense textielfabrikantenfamilie Elias, die er een landhuis hebben gebouwd. Niet lang na 1900 werden de meeste vennen drooggelegd en ontgonnen voor de landbouw. Slechts het Bultven en enkele heidegebiedjes overleefden deze ingreep. Het landhuis werd in 1944 door het verzet in brand gestoken, de fundamenten ervan zijn nog aanwezig.

Op deze locatie is de Peelrandbreuk zichtbaar geworden door het afgraven van ruim 15.000 m3 grond en zand. Door de breuk zijn poelen en beken ontstaan en de weide is  met de hand ingezaaid met een speciaal kruidenmengsel.

Het is het grootste ven op de Strabrechtse Heide en van Nederland. Het Beuven staat bekend als bijzonder vogelrijk en is tevens beroemd om de bijzondere plantengroei. Zeer geurig en opvallend is de massale groei van gagel aan de oever van het ven. Het is de voorloper van het huidige hop, dat wordt gebruik bij de productie van bier.

Met de temperatuur van vandaag leek het wel een lentedag, alvast een voorproefje. Tegelijk is het de warmste 21e februari ooit gemeten, eeuwig lente.