Dwars door Brabant – Breda-Etten-Leur – Wandelen door het veenverleden

Onlangs is het Hertogenpad verlengd, vanaf Breda gaat de route nu verder via Etten-Leur, Oudenbosch, Oud-Gastel en Wouw naar Bergen op Zoom. Gelijkertijd is de naam van het pad veranderd in ‘Dwars door Brabant’. Ooit liep ik de eerste etappes van Den Bosch naar Roermond over het Peellandpad. Later is het pad verlengd tot Breda met als naam Hertogenpad, en nu dus Dwars door Brabant. Ik vind de naam wel treffend al had ik liever ‘-pad’ op het eind van de naam gezien. Goed, het maakt voor de wandeling zelf niet zoveel uit. Dus vandaag de eerste etappe van Breda naar Etten-Leur. De route laat de stad Breda zien en daarna het contrast met de stilte en rust van het Liesbos. Je loopt de stad uit zonder de hoogtepunten te zien: de machtige Onze-Lieve-Vrouwekerk, het Begijnhof en Spanjaardsgat. In plaats daarvan gaat de route lijn over een hoofdweg de stad uit. Princenhage is even leuk, je herkent nog het oude marktplein en oude en statige herenhuizen. Na het gekronkel onder de snelwegen door kom je in een oase van rust, het Liesbos. Het was eens het jachtgebied van de Graven van Nassau vandaar dat je over brede lanen kriskras door het bos loopt. Het bos is nauw verbonden met het noordelijker gelegen natuurgebied De Berk. Hier werd eens veen gewonnen en grote stukken zijn dan ook nat, en op de hogere stukken laten de boeren hun vee grazen. Het is een afwisselend gebied met doorkijkjes, mooie bosranden, kronkelende paadjes maar ook lange lanen. De route eindigt boven Etten-Leur, volgende keer verder richting Bergen op Zoom.

Het gebied bestaat uit restanten van voormalige veenwinning. Verder zie je intieme bosjes en mooie bosranden afgewisseld met kleinschalig akkerland.

Het Liesbos ligt ten zuiden van Prinsenbeek, is ruim 200 hectare groot en bestaat voornamelijk uit loofbomen. Het is het grootste oude zomereikenbos van Nederland. Op de hogere droge delen zijn ook naaldbomen aangeplant. De naam Liesbos komt van het gehucht Lies dat hier ligt. In 1200 werd het gebied beschreven als het landgoed van Hage en Lies. Al sinds de middeleeuwen is er een reigerkolonie gevestigd. Eeuwenlang is het Liesbos in bezit geweest van de Heer van Breda, vanaf 1403 waren dat de Graven van Nassau, later de familie van Oranje-Nassau. Zij gebruikten het als warande. Veel van de lange, rechte dreven zijn zeer oud en speciaal aangelegd voor de jacht, onder andere voor de valkerij.

Hage, later Princenhage, Breda-West, was tot 1942 het hoofddorp van de heerlijkheid de Hage, Hage-Nassau en Hage-Hertog, en daarna de gemeente Princenhage. Rond de dorpskern zijn in de jaren zeventig grote wijken gebouwd. Het voorvoegsel ‘Prins’ is ontleend aan de prinsen van Oranje. De oude dorpskern rond de Haagsemarkt is nog goed zichtbaar. Karakteristiek is ook de hoge molenstomp die nog resteert van Korenmolen De Hoop.

De Aa of Weerijs is een beek en stroomafwaarts een riviertje dat ontspringt in België, waar het ontstaat uit de samenvloeiing van de Grote Aaen de Kleine Aa, om vervolgens vanaf de rijksgrens met Nederland als Aa of Weerijs verder te stromen. Bij Breda komt de rivier in de singels van deze stad, om tezamen met de Bovenmark onder de naam Mark verder te stromen. In de middeleeuwen was ‘Aa’ een soortnaam voor stromende wateren. De naam ‘Weerijs’ komt van Weeg(h)reyse. Zo heette de rivier bij Van Goor (1744) en ook in oude, Franse Itinéraires (tot ca 1850). ‘Weerijs’ (Weeghreyse) betekent ‘vlechtende stroom’. Deze naam verwijst naar het vroegere, sterk meanderende karakter van de beek, met haar vele zijstroompjes, zoals de Kleyne Beek, de Raamloop en de Turfvaart.

Breda is van oudsher de voornaamste stad van West-Brabant en de hoofdstad van de Baronie van Breda. De stad was een belangrijke garnizoens- en vestingstad en speelt nog steeds een zichtbare rol binnen de Nederlandse krijgsmacht door de aanwezigheid van de Koninklijke Militaire Academie (KMA) en het hoofdkwartier van de Koninklijke Luchtmacht. Zij is sedert 1853 de zetel van het gelijknamige bisdom. De aanwezigheid eerst van de Heren van Breda, maar later ook van de Kamer van koophandel, de Rechtbank en het Bisdom hebben ervoor gezorgd dat Breda zowel traditioneel als heden ten dage het politieke, administratieve en religieus-bestuurlijke hart van West-Brabant vormt. In de Bredase binnenstad bevinden zich onder meer de gotische Onze-Lieve-Vrouwekerk, het Begijnhof, het Spanjaardsgat, het Oude Stadhuis en de Prinsenkade. Zowel vanwege zijn historisch stadsschoon als om zijn fraaie, bosrijke omgeving wordt Breda in zijn volkslied ook wel de’Parel van het Zuiden’ genoemd.