De Traagste Tocht – Rhenen-Elst

We tikken vandaag de 90 kilometer aan op weg van Dieren naar Amsterdam op de Traagste Tocht van Nederland. De route gaat van de lager gelegen Nederrijn omhoog de Utrechtse Heuvelrug op. Het cultuurhistorisch tintje bestaat uit Plantage Willem III, een voormalige tabaksplantage. Over bos en landgoed dalen we weer langzaam af richting Nederrijn bij Elst. Onderweg veel onverhard, rust en genoeg kijkpunten om te zien: De Elsterkop, de Stadsbossen van Rhenen, de Solkuil, landgoed Prattenburg en het hoogtepunt met de prachtig glooiende en mysterieuze zuidhellingen van Plantage Willem III.

De historische stad Rhenen ligt aan de Neder-Rijn in de bosrijke omgeving van de Utrechtse Heuvelrug. Rhenen verkreeg in 1258 stadsrechten nadat de plaats in 855 als ‘villa Hreni’ voor het eerst werd genoemd. In de 19e eeuw was Rhenen, gelegen aan de voet van de Utrechtse Heuvelrug, een centrum van tabaksteelt. Daarin kwam na 1870 geleidelijk een einde door de invoer van koloniale tabak uit vooral Sumatra.

De Utrechtse Heuvelrug is een zandrug in het landschap van Huizen tot Rhenen. Het hoogste punt is de Amerongse Berg met 69,2 meter boven zeeniveau. Het zuidelijkste punt is de Grebbeberg. De Utrechtse Heuvelrug is zo’n 150.000 jaar geleden ontstaan in de voorlaatste ijstijd, toen het ijs tot dit deel van Nederland oprukte en rivierafzettingen werden opgestuwd in hoge stuwwallen.

De Nederrijn is de tak van de Rijn die, vanaf Angeren, de voortzetting vormt van het Pannerdensch Kanaal.

Het gebied Stadsbossen is heuvelachtig en rijk aan verschillende loof- en naaldbossen. Het natuurgebied is onderdeel van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. Daarbij is het verbonden aan verschillende andere natuurgebieden zoals Kwintelooijen en Plantage Willem III. In het gebied liggen meerdere grafheuvels.

Plantage Willem III is een glooiend gebied bij Elst op de zuidwestflank van de Utrechtse Heuvelrug. De grote open ruimte grenst aan de Remmerdense heide. In 1853 werd op de warme zuidhelling van de Heuvelrug tabaksplantage Plantage Willem III gesticht door de familie Ruys. Het landschap aan de voet van de Heuvelrug werd tot de twintigste eeuw bepaald door de tabaksteelt. Op meerdere plekken op de zuidflank van de Utrechtse Heuvelrug staan nog de karakteristieke schuren waarin de tabaksbladeren gedroogd werden.

Vlakbij de Elsterberg ligt de Elsterkop. Hier hebben archeologen vroegmiddeleeuwse graven aangetroffen. Vanuit hier heb je een prachtige richting noordkant van de Utrechtse Heuvelrug richting Veenendaal.

Prattenburg is een landgoed en buitenplaats op de Utrechtse Heuvelrug en bestaat grotendeels uit bos. Op het landgoed staat een in 1887 gebouwd huis met kasteelachtig uiterlijk omgeven door een tuin in de landschapsstijl. Het is sinds 1694 in het bezit van de familie Van Asch van Wijck.

Op de plaats waar u nu staat was vroeger een sprengkop, een gegraven bron. Hier kwam het kwelwater uit de grond en ging door de geul, die destijds in een smeltwaterdal is gegraven, naar
beneden. Waarschijnlijk was deze beek bedoeld om Elst van helder bronwater te voorzien. Deze plek wordt nu nog de Solkuil genoemd. Sol is een met water en modder gevulde kuil.

Ook de Galgenberg maakt deel uit van de stuwwal Utrechtse Heuvelrug, de heuvel is 45 meter hoog. In de prehistorie werden er op de zuidflank grafheuvels opgeworpen. De heuvel Galgenberg is genoemd naar de galg die ooit op de heuvel heeft gestaan.