Trage Tocht Voorst – Wandelen door rivierenlandschap van de IJssel

Rob Wolfs noemt de wandeling een juweeltje, en dat kan ik alleen maar beamen. Het is heerlijk wandelen in een open gebied, dat kenmerkt het eerste gedeelte van de wandeling. In de uiterwaarden loop je over dijken, dijkjes, langs meidoornhagen en de IJssel. Het tweede gedeelte is meer besloten waar je over de kronkelende dijk op Landgoed De Poll loopt. Langs het pad dassenburchten en oude acacia’s met onder je soms het weidse uitzicht over de weilanden van de uiterwaarden. Langs de Voorsterbeek en een parkachtig landschap bereik je het plaatsje Voorst waar de kerk prominent richting uiterwaarden aan de rand van het dorp prijkt.

Voorst ligt tussen de Veluwe en de IJssel en is een langgerekt dorp. In 893 schreef een monnik van het klooster Prüm in Duitsland in een oorkonde het woord ‘Vuorst’, de eerste vermelding van het dorp. Het dorp Voorst behoort hiermee tot de oudste dorpen op de Veluwe. De rivier de IJssel heeft lang niet altijd gestroomd waar hij nu stroomt. Vroeger was het verloop van de rivier veel bochtiger en grilliger. Het dorp Voorst lag ooit aan de IJssel, maar nu ligt de rivier daar een heel stuk verder vandaan.

Als je nu naast de kerk van Voorst staat, kijk je uit over een weids landschap. In 893 keek je waarschijnlijk uit over de IJssel. Die stroomde ooit vlak langs de kerk. De IJssel verlegde zich in de loop van de tijd steeds meer oostelijk, zodat nieuw land ontstond. Dit wordt de Voorsterklei genoemd. De wegen en waterlopen in dit gebied zijn stille getuigen van de verschillende IJsselbeddingen die de rivier hier in gebruik had.

De 125 km lange IJssel ligt in een groot dal tussen de Veluwe en de Sallandse Heuvelrug. Even ten zuiden van Arnhem takt de rivier van de Rijn af en stroomt in  noordelijke richting naar het IJsselmeer. In de 15e eeuw, tijdens de bloeiperiode van de Hanzesteden, maakte de IJssel deel uit van de Hanzeroute. Het wordt door velen als de mooiste rivier van ons land beschouwd.

De Nijenbeek was vanaf de 13e eeuw een kasteel waarin tot de 19e eeuw werd gewoond. Het lag vroeger zeer strategisch in een bocht van de IJssel tussen Deventer en Zutphen. De Nijenbeek was vanaf de 13e eeuw een kasteel waarin tot de 19e eeuw werd gewoond. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de burcht in beslag genomen door de Duitsers. Op 12 april 1945 werd de burcht beschoten en aangevallen met tanks en granaten door de Geallieerden om zo de Duitsers te verdrijven. De Nijenbeek bleef verwoest achter. Nu staat er alleen nog een imposante ruïne met een 14e-eeuwse toren in de uiterwaarden.

De beek heeft een lengte van ongeveer 7,5 kilometer en stroomt van west naar oost. Ze wordt gevoed door verschillende waterlopen, waaronder de Loenense Beek, de Verloren Beek, de Veldbeek en de Klarenbeek. In 2021 en 2022 voerde het waterschap een herinrichtingsproject uit met als doel de waterkwaliteit te verbeteren, de biodiversiteit te vergroten en een beter leefgebied te creëren voor flora en fauna in en rond de beek. Oevers werden ingezaaid en het boomstammen zijn in en naast de beek geplaatst.

Landgoed De Poll is een 917 hectare groot adellijk landgoed westelijk van de IJssel rond het dorp Bussloo. Het landgoed bestaat grotendeels uit landbouwgronden, met een twintigtal pachtboerderijen, en voor een kwart uit bos. Huis en Landgoed De Poll zijn de laatste vier eeuwen via vererving op de volgende generatie overgegaan, en zijn tegenwoordig het eigendom van barones van Lynden. ligt grotendeels buitendijks, op de overgang tussen de zandgronden van de Veluwe en het IJsseldal. Bijzonder is dat toen de Veluwse bandijk , die vlak naast Huize De Poll over het landgoed loopt, onderdeel is geworden van de nieuwe tuin. Deze, langs een aantal kolken slingerende rivierdijk werd beplant met eiken en beuken, en zo ontstond de enige bomendijk van Nederland.