Trage Tocht Palmstad – Wandelen van Utrechtse Heuvelrug naar Kromme Rijngebied

Op de heenweg zie ik in Elst een huis staan met het opschrift ‘Tussen heuvel en rivier’. Het geeft perfect het gebied weer waar ik vandaag wandel. Het is een aaneenschakeling van landgoederen die door de aanleg van de Langbroekwetering zijn ontstaan. Landgoed Beukenrode ligt nog op de Utrechtse Heuvelrug met droger en hoger gelegen bossen met statige beuken en eiken. Richting de Kromme Rijn maakt het landschap plaats voor natte gebieden, opgedeeld in lange stroken. Er lijkt geen eind te komen aan de lange paden door de weilanden. Hier liggen de landgoederen Sterkenburg, Moersbergen, Leeuwenborch en Hardenbroek. Afgewisseld met kleine bospartijen is de Kromme Rijn het keerpunt waarna je weer over zompige paden terug naar Palmstad loopt. Een wandeling met twee gezichten, prachtige landhuizen en dus veel variatie.

Palmstad is een buurtschap nabij Doorn. De buurtschap ontstond in een periode, 1915-1940, dat er behoefte was om Doorn uit te breiden maar wel los van de eigenlijke dorpskern. Er werd een aantal kleine wijken gebouwd, die vanzelf groeiden tot een soort van eigen buurtjes. In 1919 werd door de woningbouwvereniging Patrimonium de grootste wijk gerealiseerd. Twaalf van de twintig woningen werden in 1943 door brand verwoest. Net na de Tweede Wereldoorlog werden er op die open plekken nieuwe woningen gebouwd.

Landgoed Beukenrode ligt in Utrecht in de plaats Doorn. Het jachthuis Beukenrode is een rijksmonument staat aan de noordkant van het landgoed. Het witte huis met een uitkijktorentje en krullerige decoraties. Achter het huis ligt een parkbos met een landschappelijke aanleg. De lange oprijlaan vormt een van de zichtlanen. Het huidige landhuis werd rond 1873 gebouwd op een plek waar begin 18e eeuw de hofstede Het Sand stond. Het gebied behoorde bij kasteel Moersbergen.

Kasteel Sterkenburg is een ridderhofstad in de voormalige gemeente Sterkenburg bij Driebergen-Rijsenburg. De oudste vermelding van Sterkenburg dateert uit 1261, toen bepaald werd dat graaf Otto II van Gelre van de Utrechtse bisschop Hendrik van Vianden het ‘castrum Langebruch’ (ofwel burcht in het Langbroek) zou krijgen. Het kasteel Sterkenburg zou gedurende vele eeuwen een leen van Gelre blijven, de landerijen waren leenroerig aan de bisschop. Vanaf 1948 had Sterkenburg, dat in een behoorlijk deplorabele staat begon te verkeren, dienstgedaan als kostschool, onderwijsinstituut (Stichting Jeugdland) en conferentieoord. Het beheer van het kasteel en landgoed is nu in handen van de hiertoe opgerichte Stichting Behoud Sterkenburg.

De Langbroekerwetering is een 12e-eeuws ontwateringskanaal gegraven ten behoeve van de ontginning van Langbroek. Door de enorme bevolkingstoename tussen de 11e en 13e eeuw werden er op grote schaal ontginningsprojecten gestart. Ook de machthebbers van het Sticht Utrecht zagen hiervan de noodzaak en voordelen. Een van de te cultiveren gebieden was (het) Langbroek. Langbroek was een moerassig gebied op de aangeslibde rivierklei van de Rijn onderaan de Utrechtse Heuvelrug. Het nieuwe gebied was in trek. Langs de wetering werden diverse adellijke huizen en woontorens gebouwd. Het bouwen van versterkingen werd gestimuleerd door de bestuurders van het Sticht.

De rivier de Kromme Rijn loopt vanaf de Nederrijn bij Wijk bij Duurstede tot de Stadsbuitengracht in Utrecht. Aan het begin van de jaartelling vormde de Kromme Rijn op huidig Nederlands grondgebied een deel van de natuurlijke grens van het Romeinse Rijk. Een groot deel van de Kromme Rijn is de afgelopen jaren opnieuw ingericht om te functioneren als stapstenen binnen een ecologische verbindingszone. Zo zijn er natuurvriendelijke oevers aangelegd en is bij verschillende percelen de voedselrijke toplaag van de grond verwijderd. Het Kromme Rijngebied is landschappelijk zeer aantrekkelijk. Langs de rivier bevinden zich verschillende kastelen en landgoederen

Hardenbroek wordt voor het eerst vermeld in 1382. In 1536 verscheen de eerste lijst van ridderhofsteden. Hierin is Hardenbroek opgenomen. Het huis werd toen bewoond door Joost van Hardenbroek. Tussen 1789 en 1793 verrees een nieuwe achtergevel, mogelijk naar ontwerp van de Amsterdamse architect Jacob Otten Husly. In 1995 is het kasteel gerestaureerd. Het landgoed is grotendeels vrij toegankelijk.

Leeuwenburg is een landgoed en rijksmonument aan de Langbroekerwetering bij Driebergen ent ligt op een lang smal perceel tussen de Langbroekerdijk en de Gooijerdijk. Het bestaat richting Gooijerdijk vooral uit bos en weiden. In eerste aanleg wordt het huis genoemd naar haar eigenaar Zoudenbalch. In 1667 koopt ritmeester Melchior Toussain de buitenplaats en geeft het goed de naam Leeuwenburgh die het tot op heden draagt.

Landgoed Moersbergen ligt tegen de voet van de Utrechtse Heuvelrug, op de overgang naar het Kromme Rijngebied. Moersbergen is ontstaan in de Middeleeuwen. In het midden van de 18de eeuw was het landgoed op z’n grootst, ongeveer 750 hectare. De opeenvolgende baronnen d’Ablaing van Giessenburg en de heren van Moersbergen hebben zich actief met bosbouw beziggehouden. Vandaag de dag zijn dan ook nog exemplaren van de door d’Ablaing geplante Weymouthdennen en Europese lariksen te vinden op Moersbergen en in het Stamerbos. Daarnaast komen op het landgoed vooral eiken en beuken voor, samen met essen, iepen, lindes en haagbeuken.