Trage Tocht Heerlen – Wandelen door de groene gangen van Heerlen

De geschiedenis van Heerlen gaat ver terug. De Romeinen stichtten er een nederzetting met de naam Coriovallum en bouwden er een thermencomplex, dat geldt als het oudste gebouw in Nederland. Indrukwekkende groei volgde pas weer aan het begin van de twintigste eeuw, door de winning van steenkool. De mijnbouw zorgde voor welvaart en bevolkingsgroei. Na het verdwijnen van de mijnen kampte Heerlen lange tijd met werkloosheid en economische tegenspoed. Heerlen is een langgerekte gemeente, en onderdeel van de Oostelijke Mijnstreek. Er zijn aanzienlijke hoogteverschillen, het centrum ligt op ongeveer 120 meter hoogte.

De Geleenbeek is een beek in het zuiden van de Nederlandse provincie Limburg die onderdeel is van het stroomgebied van de Maas. De Geleenbeek loopt deels door het Heuvelland en deels door het sterk verstedelijkte gebied van Heerlen. De beek, waarvan de Latijnse naam Glana ‘heldere beek’ betekent, is in de jaren 50 van de 20e eeuw gekanaliseerd. Bij het gehucht Benzenrade, gelegen in het dal waar de Geleenbeek, ontspringt de Geleenbeek. De bronvijver bij de boerderij de Benzenraderhoeve is het begin van de beek.

Het kasteel maakt deel uit van het Landgoed Terworm met daarop onder andere de Eikendermolen. Het huidige complex dateert grotendeels uit de 17e eeuw toen de oude 15e-eeuwse, verdedigbare voorganger werd omgebouwd tot een woonverblijf. Het kasteel heeft twee vleugels in een T-vormig grondplan en ligt, tezamen met een voorburcht, op een geheel omgracht terrein, waarbij het uiterlijk van een waterburcht ontstaat. Gedurende het grootste deel van de 20e eeuw was het kasteel en het bijbehorende landgoed in handen van de Oranje-Nassau Mijn. Onder het landgoed ligt het gangenstelsel van de voormalige kolenmijn. In de laatste decennia van de twintigste eeuw raakte het kasteel erg in verval, tot het opgekocht werd een hotelketen. Die restaureerde het kasteel in de periode 1997-1999.

De middenslagmolen staat aan de rand van de Weltervijver aan de Welterkerkstraat in de wijk Welten en wordt gevoed door de Geleenbeek. De watermolen wordt al in 1381 genoemd en heeft toebehoord aan het kasteel Strijthagen, ook Huis te Welten genoemd. De molen is gerestaureerd in 1982.

Het Imstenraderbos is een hellingbos tussen de buurtschappen Benzenrade en Imstenrade in Heerlen. Tot ongeveer 1800 behoorde het bos bij een landgoed. De grensstenen die het bezit markeren herinneren hier nog aan. In 2010 werd het gebied, nu in totaal 65 hectare bedragend, overgedragen aan de Vereniging Natuurmonumenten. Het bos bevindt zich op de steile helling van de grub, waarin del Geleenbeek tevoorschijn komt. Een grub is een droogdal, een langgerekte laagte die aan een beekdal doet denken maar die ontstaan is door de erosie van afstromend regenwater.

De Caumerbeek, op oude kaarten ‘Molenbeek’ en in de volksmond ook wel bekend als ‘het Zilverbeekje’, is een zijbeek van de Geleenbeek. De beek met een lengte van 11 kilometer stroomt voor een groot deel door het stedelijk gebied van de gemeente Heerlen. De beek is genormaliseerd en was tot 2010 over een lengte van circa 6,5 kilometer overkluisd, waarbij de bodem bekleed was met beton en tegels. Sinds 2010 heeft de beek weer een meer natuurlijke, vrije loop teruggekregen.

De Oliemolen is een zestiende-eeuwse watermolen aan de voet van de Molenberg in het Aambos in Heerlen. De huidige naam vertelt al veel over de functie van de molen, het uitpersen van olie uit oliehoudende zaden. Dit was niet altijd het geval. De eerste functie van de molen was als volmolen, het vollen van wol. In 1829 kreeg de molen de vergunning om graan te malen. Vanaf 1905 werd hij alleen nog in gebruik als graanmolen.