DE WANDELING IN WOORD EN BEELD
Ik wandel vandaag de Trage Tocht Naarden Vesting met Rutgers, de bedenker van de route. Hij heeft de wandeling opgenomen in de wandelgids Wandelen in Groot Amsterdam en op het einde van de dag zal blijken waarom. De wandeling begint ‘stads’ met de bijzondere bebouwing in de stijl van Dudok. Willem Marinus Dudok (1884-1974) was de stadsarchitect van Hilversum en drukte zijn stempel uitdrukkelijk van ongeveer 1920 tot 1960 op alle woonwijken, openbare gebouwen en sociale woningbouw in die stad. Hoewel hij het Brediuskwartier waar we doorheen lopen niet heeft ontworpen, is zijn stijl duidelijk te herkennen. We zien de bekende okerkleurige baksteen en de lange rij raampjes onder de goten, typich Dudok. Al snel vallen de groene vlaktes in de wijken op. Het zijn de zanderijen die dienden voor zandwinning voor de stadsuitbreidingen van Amsterdam. Het zijn nu groene oases in de wijken waar paarden lopen en waar vogels alle ruimte hebben. Ook het Bilderdijkpark waar de zanderij is omgetoverd tot statig park met rododendrons, waterpartijen en pergola’s. Hierna volgt de naamgever van de Trage Tocht, Naarden Vesting. Je loopt over de verhoogde stadswallen en ziet hoe immens deze vesting is, waarschijnlijk haast onneembaar, en nu hét voorbeeld van de vestingbouw voor de Hollandse Waterlinie. De stad maakt na de koffie plaats voor natuur en langs de flanken van de bebouwing zien we weilanden, sloten en natte percelen in plaats van huizen. Een kort heen-en-weertje naar het Naardermeer laat het uitgestrekte watergebied zien, uniek in de drukte rond Amsterdam. Altijd dicht bij de bebouwing maar toch midden in de natuur volgen het Gijzenveen waar schapen grazen op wat eerst landbouwgrond was. Het gebied gaat naadloos en zonder dat je het merkt over in Zanderij Cruysbergen. Als toetje krijgen we nog de Fransche Kampheide voorgeschoteld. Het dankt zijn naam aan de Fransche Kampweg. Op het met struikheide en veel dopheide bedekte heidecomplex lag een militair kamp dat nauwe betrekkingen had met het ‘kamp bij Naarden’. We eindigen de wandeling en blikken samen terug op een wandeling die stads wordt genoemd maar veel meer is. De natuur is ruimschoots aanwezig en daar waar het stads is, loop je langs bijzondere woningbouw. En met de tussenliggende zanderijen, de vesting en de natuurgebieden Naardermeer, Gijzenveen en de Fransche Kampheide, is deze wandeling van alle markten thuis. En is met recht opgenomen als GROOTSE wandeling in de succesvolle wandelgids Wandelen in Groot Amsterdam.
RUTGER BURGERS OVER DE WANDELING
'Vanzelfsprekend is Naarden Vesting het absolute hoogtepunt van de wandeling, want Naarden is een van de best bewaarde vestingsteden in Europa. Je kunt de vesting overzien vanaf de buitenwal, maar echt beleven doe je het militaire erfgoed pas vanaf de binnenwal. We volgen deze indrukwekkende wal tot voorbij Het Arsenaal.'
ACHTERGRONDINFORMATIE
Naarden Vesting
In 1350 werd Naarden gesticht door de graaf van Holland. Door de strategische ligging werd de stad ingericht als vesting met stadswallen, torens en poorten. De Grote Kerk vormde vanaf ca. 1479 het bruisende hart van de vesting, een belangrijk herkenningspunt tussen land en water. Tussen 1673 en 1685 werden de vestingwerken van Naarden uitgebouwd die deze stad haar karakteristieke stervorm hebben gegeven. Het werd onderdeel van de Hollandse Waterlinies. De gronden om de vesting heen werden afgegraven, zodat het land lager lag kwam te liggen en dus gemakkelijker onder water te zetten, inunderen, was. Het behoort tot de best bewaarde vestingsteden van Europa en is bekend vanwege zijn stervorm.
Tijdens de mobilisatie aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog werd de vesting voor de laatste keer in staat van paraatheid gebracht. Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 gaf Nederland zich over. In de moderne oorlogsvoering bleken vestingen en waterlinies achterhaald voor de landsverdediging.
Brediuskwarier Bussum
Naardermeer
Het Naardermeer is een natuurlijk meer dat op de overgang van de hoge zandgronden van het Gooi naar het (veen-) poldergebied van West-Nederland ligt. Het stond via de Vecht in open verbinding met de Zuiderzee en werd samen met zijn omgeving geteisterd door storm en vloed. Aan het eind van de 14de eeuw werd daarom het Naardermeer afgedamd en de verbinding met de Zuiderzee verbroken. Het is een plassengebied met riet, hooiland en moerasbos.
De gemeente Amsterdam liet haar oog vallen op het gebied. Het meer zou gedempt worden en gaan dienen als vuilstortplaats. Het gebied was omstreeks 1900 echter ontdekt als vogelrijk gebied en trok talloze natuurliefhebbers. Tegen het vuilstortplan ontstond veel verzet, aangevoerd door de natuurliefhebbers Jac. P. Thijsse en Eli Heimans. Het leidde ertoe dat in 1905 de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland werd opgericht. De vereniging kocht het gebied in hetzelfde jaar voor ƒ 155.000. De rente op de daartoe afgesloten lening werd terugbetaald met de opbrengsten uit jacht, visserij en het snijden van riet.
Gijzenveen
'Als één schaap over de dam is'
Zanderij Cruysbergen
Zanderij Cruysbergen is een natuurgebied van het Goois Natuurreservaat en een woongebied bij Bussum. In de 19e eeuw werd Cruysbergen gebruikt voor zandwinning, zanderij. Door het gebied stroomde oorspronkelijk een beekje genaamd het Luie Gat. Vandaar werden vaarten gegraven in het gebied, die gebruikt werden voor afvoer van het zand naar Amsterdam.
Utrechtse Poort Naarden Vesting
Charolais Zanderij Cruysbergen
Zicht op Naarden Vesting
Bilderdijkpark
KENMERKEN VAN DE WANDELING
Trage Tocht Naarden Vesting is ontworpen door Rutger Burgers.
Net als de overige Trage Tochten is de wandeling te vinden op Wandelzoekpagina.
Afstand
17 kilometer
Soort wandeling
Rondwandeling
Landschap
Fort en stad
Beoordeling
7,5 (7,5/10)
Startpunt
Station Bussum Zuid
Datum
29-9-2026
