Langs de Brabantse Aa – Deurne (Zeilberg)-Helmond Brouwhuis

De etappe lijkt in eerste flink af te wijken van het stroomgebied van de Aa. Maar het verhaal van Hendrik Verhees vertelt ook het een en ander over Deurne. Bovendien is de Vlier een aanvoerbeek vanaf de Peel naar de Aa. En verderop vormt de route een mooie entree tot de Oude Aa. Dit gedeelte is voor mij het hoogtepunt van de etappe van Deurne naar Helmond Brouwhuis. Met uitzicht op de Berkendonkse Plas zie je hier de Oude Aa door het landschap meanderen, met kleine stroomversnellingen, beversporen en een ijsvogel die over het water scheert. Daarnaast zie je op de wandeling fraaie landelijke taferelen rond Zeilberg, een groene long door Deurne met heel veel bloemenranden, het Groot Kasteel, het leuke centrum van Deurne waar de koffie bij Beekman en Beekman goed smaakte en verder het Zandbos waar sculpturen en hoogteverschillen in het bos voor afwisseling zorgen.

Zeilberg is een wijk in Deurne, gelegen in het oostelijke deel van de gemeente. Een zeil of zijl is een waterloop en een berg is een verhoging in het landschap. De betreffende verhoging in de nabijheid van een (voormalige) waterloop is te vinden aan de tegenwoordige Kulertseweg, achter de molen Maria-Antoinette. Het was vroeger een buurtschap en later een kerkdorp, maar is nu onderdeel van de grotere kern van Deurne geworden door uitbreiding. Zeilberg wordt het eerst vernoemd in 1384 in schepenprotocollen van de stad ‘s-Hertogenbosch als land die Zeylberch. Zeilberg begon zich geleidelijk te ontwikkelen toen, vanaf 1860, de Peelontginningen op gang kwamen.

De kapel is een geschenk van de Deurnese bevolking ter gelegenheid van het zilveren priesterfeest van pastoor Witlox in juni 1944. Bekende Deurnenaar Pieter Wiegersma was glazenier en ontwierp en vervaardigde de glas-in-loodramen. Hij was de zoon van Hendrik Wiegersma, de schilderende huisarts.

Het Groot Kasteel werd vóór 1397 gebouwd, waarschijnlijk door een lid van het geslacht Van Doerne. Het kasteel was in de 2e W.O. bezet door Duitse troepen. Zij waren bereid ‘Zum Tode bereit für das Vaterland und den Führer!’ Op 24 september 1944 werd het Groot Kasteel door Engelse militairen in brand geschoten en veranderde het Groot Kasteel in een ruïne.

Deurne ligt op de grens van Brabant en Limburg en aan de rand van de Peel. Deurne dankt haar goede naam aan kunstenaars als onder anderen de schrijvers Antoon Coolen, Toon Kortooms en Friso Wiegersma, waarvan de laatste het overbekende lied Het Dorp schreef. Een lied dat over dit dorp gaat en waarin het tuinpad van zijn vader Hendrik voorkomt. Bij Deurne mag je ook denken aan DAF. Immers de man die DAF wereldberoemd maakte met zijn uitvinding van de automatische transmissie is Hub van Doorne, een van Deurnes helden

De bodem van het bos bestond hier uit stuivend zand. Door overlast die dit gaf met daarnaast de behoefte aan hout in de Limburgse mijnen, is hier in de 19e eeuw grove den aangeplant.

De gekanaliseerde beek stroomt vanaf Griendtsveen via Deurne richting Helmond en mondt daar uit in de Kaweise Loop. Het grote verval van deze beek is te danken aan de Peelrandbreuk, een breuklijn in de bodem van Roermond naar Heesch.

Het openbaar recreatiegebied aan de oostkant van Helmond en de wijk Rijpelberg is in trek bij de Helmonders. Op zomerse dagen is het een drukte van jewelste door de vele zonaanbidders. Ook voor natuurliefhebbers is er genoeg te beleven, er zijn bankjes rond een decoratieve moerasvijver, een uitzichtheuveltje en een wandelbos.

De Oude Aa stroomt aan de oostkant van de recreatieplas Berkendonk en mondt samen met de Kaweise Loop uit in de Bakelse Aa. Het beekdal is opnieuw ingericht en door de aanleg van flauwe oevers groeien er nu meerdere soorten waterplanten. Dit verbetert de biodiversiteit en waterkwaliteit. Met enig geluk spot je er de oeverzwaluw of watersnip.