Dit landschap is een tijdmachine – Wandelen over de Peelrandbreuk

Breukenland: ‘De hoge kant van de breuk is nat en de lage kant juist droog. De hoge natte gebieden heten wijstgronden. Nergens in Europa kun je deze zo goed zien als hier. Tijdens deze wandeling leer je alles over wijst, burchten, het landschap als tijdmachine en nog veel meer. Let op: de paden kunnen modderig zijn, dus neem laarzen of wandelschoenen mee. Veel plezier op je speurtocht door dit ruige stukje breukenlandschap!’

Op de Peelrandbreuk zien we een erg nat gebied, de wijstgronden. Het is een opvallende combinatie, hoog en nat, dat alleen onder specifieke omstandigheden voorkomt. Normaal gesproken stroomt grondwater van hoog naar laag maar door een breukvlak wordt dit bemoeilijkt en verschijnt het als kwelwater aan de oppervlakte. Het is een zeldzaam verschijnsel en niet voor niets zijn de wijstgronden uitgeroepen tot het eerste aardkundig monument in Noord-Brabant. De roodbruine kleur van het water wordt veroorzaakt doordat het grondwater zeer ijzerrijk is en roestbruin kleurt na contact met zuurstof.

Op de hooggelegen Peelhorst, aan de rand van de Peelrandbreuk, vind je in de omgeving van Uden een aantal erg natte gebieden: de wijstgronden. Hoog en nat, een opvallende combinatie. Wijst is een bijzonder fenomeen dat alleen onder zeer specifieke omstandigheden voorkomt. Op het breukvlak van de breuk wordt de doorstroming bemoeilijkt door lagen die geen water doorlaten waardoor het ter plekke opstijgt en als kwel aan de oppervlakte verschijnt. Anders dan je zou verwachten zijn de hoge gronden dus nat en blijven de lager gelegen gronden droog. Deze bijzondere vorm van kwel noemen we wijst.

Met Breukenland ontdek je zelf de Peelrandbreuk en de verhalen die de breuken tot leven brengen. Op dit moment zijn er vier plekken waar je het breukenland digitaal kunt verkennen. Elke route heeft zijn eigen verhaal. Diep onder de grond in Noord-Brabant en Limburg loopt een bijzonder stelsel van breuken, waarvan de Peelrandbreuk de bekendste is. Veel mensen weten niet dat de Peelrandbreuk zo belangrijk is voor het landschap en de geschiedenis van de regio. Dat is logisch, want de breuk is op veel plekken moeilijk te zien. Breukenland wil dit veranderen door de breuk met interactieve technologie zichtbaarder, leuker en makkelijker te ontdekken te maken. Je kiest een route op de app en gaat op pad. Je ontdekt waar de breuken lopen en je kunt luisteren naar de verhalen die je onderweg tegenkomt. Met het verzamelen van alle verhalen, verdien je punten. Het leukste is natuurlijk als je de maximale score haalt!

Stap 1
Ga naar de pagina van de route die je wilt volgen. Ben je binnen 50 meter van het startpunt, dan verschijnt de Start-knop. Druk op de knop om te beginnen en volg de gele lijn.
Stap 2
Tijdens je ontdekkingstocht kom je allerlei verhalen tegen die zijn verstopt in het landschap. Als je dicht bij een verhaal in de buurt bent, kun je deze van het slot halen en toevoegen aan je verzameling. Druk op de afspeelknop om naar het verhaal te luisteren.
Stap 3
Voor elk verhaal dat je hebt gevonden krijg je 1 punt. De app houdt je score bij. Slaag jij erin om alle verhalen te verzamelen?
Stap 4
Tijdens je tocht kom je échte breuken tegen. Dit kunnen zijbreuken zijn, of misschien wel de enige echte Peelrandbreuk! Ontdek wat er gebeurt als je dicht bij een breuk in de buurt komt…
Stap 5
Wil je alle verhalen thuis nog eens rustig nalezen? Dat kan! Op de pagina van de route vind je je persoonlijke verzameling terug.

De app is heel vermakelijk met een kaart met je locatie en waar de lijn ligt hoe je moet lopen. Ook de punten waar uitleg wordt gegeven, is interessant met goede achtergrondinformatie. Voor kinderen is het leuk om alle punten te verzamelen, zo wordt het een kleine wedstrijd. Ook wanneer je over de Peelrandbreuk loopt, of een zijbreuk daarvan, begint je telefoon te trillen. Echter, de app heeft ook een minpunt. De navigatie van het ene naar het andere uitlegpunt is onduidelijk. Soms ontbreekt de knop om verder de spelen/lopen. Al met al een app die potentie heeft maar nog een paar kleine verbeterpunten heeft.