Trage Tocht Herkenbosch – Wandelen naar de IJzeren Rijn

In een uithoek van Nederland, en Limburg, wandel je vanuit Herkenbosch eerst over glooiende veldwegen naar de Meinweg. Al snel kruis je de IJzeren Rijn, de voormalige spoorlijn die Antwerpen met het Ruhrgebied moest verbinden. Het ligt er nu verlaten bij, als industrieel erfgoed, en doorkruist de bossen ten zuidoosten van Herkenbosch. Wat volgt is kilometers puur wandelgenot, met heide, prachtige boswegen, glooiende hellingen en de mooiste eikenbomen. Op de grens met Duitsland volg je enkele meren en de Boschbeek, die hier de grens met Duitsland vormt. We zijn niemand tegengekomen, 16 kilometer lang. Wat een stilte en rust! Op de Herkenbosscherheide kronkelen de paadjes over het heidegebied. En met het bezoekerscentrum aan het begin van de route, met koffie en appelgebak, en manege en Oostenrijks skihut Venhof aan het einde van de route, met een Trappist, was het een echt hele mooie wandeling die veel te bieden heeft: natuur, rust, stilte, cultuur en historie.

Vanuit de Meinweg stroomt de Bosbeek door het gebied naar de Roer. De strook tussen het Roerdal en de Meinweg is aangewezen als ecologische verbindingszone waar de Grote Pimpernel groeit, een waardplant voor het zeldzame vlindertje, het Pimpernelblauwtje. Het water stroomt naar de Turfkoelen, een natuurgebied op de overgang tussen het Nationaal Park de Meinweg en het Roerdal. Het gebied ligt tussen Herkenbosch en Vlodrop in een oude Roerarm.

Nationaal Park De Meinweg heeft een omvang van ongeveer 18 km en ligt ten oosten van Roermond. De Meinweg bestaat uit een voor Nederland uiterst zeldzaam terrassenlandschap met steile overgangen tussen deze terrassen. Het hoogste punt in het gebied is het Wolfsplateau met circa 80 meter boven NAP. Dit unieke landschap is in de loop van tienduizend jaren ontstaan door inschuring van het water van de Maas en Rijn in combinatie met drie breukvlakken in de aarde die door het nationaal park lopen, waaronder de Peelrandbreuk. De Meinweg wordt dwars doorsneden door twee beken, De Rode Beek en de Boschbeek, die het water van de plateaus naar de Roer voeren.

In 1830 scheidde België zich af van het verenigde koninkrijk dat naast België ook Nederland en Luxemburg omvatte. De Nederlandse provincie Limburg koos voor België, alleen Maastricht bleef nog bij Nederland. Deze situatie zou duren tot 1839. Gedurende deze periode zocht België naar een verbinding met het Duitse Rijnland om haar industriële producten te kunnen afzetten. De Nederlandse provincie Limburg bleef echter niet bij België. Alhoewel België op dat moment geen behoefte had nog een spoorlijn door Nederland aan te leggen, werd in het verdrag de clausule opgenomen dat België gerechtigd was een spoorverbinding tot stand te brengen van Antwerpen naar het Duitse Rijnland via de Nederlandse provincie Limburg.

Ze deed voornamelijk dienst als goederenlijn tussen de haven van Antwerpen, het verkeersknooppunt Mönchengladbach en het Ruhrgebied. Sinds 1992 is het gedeelte tussen Roermond en Dalheim gesloten. De Duitsers noemden de lijn de ‘Baumwolle-Bahn’ omdat over deze lijn katoen werd aangevoerd voor de textielindustrie in Monchengladbach en Krefeld.

De zandweg van de Lange Luier ligt kaarsrecht in de Meinweg. Het was een belangrijke doorgangsweg van Herkenbosch naar het achterliggende gebied. Al in de late middeleeuwen kapten streekbewoners hout op gezamenlijke gronden, waar de Meinweg haar naam aan dankt. Langs de Lange Luier liggen oude graslandjes en akkers uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Hier liepen hun schapen en runderen en verzamelden ze strooisel voor de potstallen.

Er wordt hier in Limburg wel eens beweerd dat dit grote ven aan zijn naam is gekomen door de aanwezigheid van elfen. Het ven staat bekend om de uitbundige bloei van waterlelies in de zomer.

De Rolvennen zijn ontstaan door het afgraven van hoogveen voor de turfwinning. Hier midden in het heidegebied van de Meinweg leeft de adder. Deze gifslang van Nederland voelt zich thuis in vochtige delen van de heide met pollen pijpenstrootjes en gagelstruiken.