Trage Tocht Bergharen – Wandelen in de polder rond Hernen en Bergharen.

De route laat een verrassend stukje landschap zien in het verdere weidse rivieren- en polderland. De wat hoger gelegen rivierduinen zijn bedenkt met bos, heide en soms zandvlaktes. Soms is het wandelen op het rivierduin, soms door de weidse polders. En ondanks het wat hogere gehalte aan asfaltwegen, waar overigens nauwelijks verkeer rijdt, is het een mooie wandeling. Groenstroken langs waterpartijen, jonge bossen, boerenland, schouwpaden en statige beukenlanen, je krijgt het allemaal te zien. Daarbij goed gezelschap, prachtig weer en mooie plekjes natuur, mijn dag kon niet meer stuk.

Bergharen ligt tegen een rivierduin dat deel uitmaakt van een hele reeks rivierduinen, van Heumen tot Horssen. Het is opgewaaid uit de drooggevallen bedding van de Maas aan het einde van de laatste ijstijd, zo’n tienduizend jaar geleden. Het dorp is een zogenaamd randontginningsdorp, waarvan het grondgebied wordt beheerst door de noordelijke uitloper van de rivierduinen. Bezienswaardigheden zijn de oude kerken en de Beltmolen De Verrekijker.

Het kerkdorp heeft een bosrijke omgeving die op oude rivierduinen van de Maas liggen. Het zand uit de bedding woei dan op tot duinen en daarop zijn ook de oudste bewoningssporen gevonden. Een belangrijke bezienswaardigheid is Kasteel Hernen. Kasteel Hernen en het Hernense Bos behoorden vroeger tot de heerlijkheid Hernen. Het gebied is ruim 109 ha groot, ligt ook op een rug van opgestoven rivierzand en bestaat vooral uit eikenhakhout en grove dennenbos, afgewisseld met graslanden, lanen en oude rivierlopen.

Vanaf de 14e eeuw vindt er op de Kapelberg al een Mariaverering plaats. De aanzet werd gegeven door de Cisterciënzers van de Abdij Camp uit Duitsland, die hier in de nabijheid in 1302 grond aankochten om uithof ‘De Munnikhof’ te bouwen, een grote kloosterboerderij en abdijhoeve, Van hieruit werden de vaak aanzienlijke landerijen die aan een kloosterorde toebehoorden, bewerkt en beheerd. In 1312 werd een deel van de nabijgelegen Molenberg (tegenwoordig Kapelberg) gekocht, waarop een kapel werd gebouwd met daarin een Mariabeeld. De Mariabedevaart op de Kapelberg is een geliefde traditie in de regio Maas en Waal, waar gelovigen samenkomen voor gebed, bezinning en ontmoeting. De viering op de historische Kapelberg trekt jaarlijks honderden bezoekers.

Op de locatie van de voormalige korenmolen werd al in 1313 een molen vermeld. De Verrekijker werd in 1904 op deze plaats gebouwd nadat een voorganger was afgebrand. De molen raakt in 1962 buiten bedrijf, waarna het binnenwerk werd uitgesloopt. In 1984 werd de molen uitwendig gerestaureerd. De molen is particulier eigendom en de eigenaren laten de wieken van de molen af en toe draaien. De locatie van de molen is bijzonder: op de flank van de Kapelberg, een oude stroomrug die is ontstaan toen de grote rivieren nog niet bedijkt waren. Het bos naast de molen is van het Gelders Landschap.

De Munnikhof is een gebied van ongeveer 20 ha. ten noordoosten van Bergharen, waar in 2003 geleidelijk oplopende rivieroevers zijn aangelegd en oude waterlopen hun oorspronkelijke loop hebben herkregen. Ook is er een aanplant gedaan van diverse bomen en struiken. Hierdoor is een fraai, natuurrijk weidegebied met water en bomen ontstaan waar allerlei vogels, zoals ganzen, tureluurs, wulpen en andere weidevogels een prima verblijfplaats hebben gevonden. Er zijn poelen aangelegd waar groene kikkers en padden leven.

Het kasteel is waarschijnlijk rond 1350 ontstaan, en bestond toen slechts uit een woontoren, een donjon. Later is het herhaaldelijk uitgebreid, waarbij de vroegere binnenplaats steeds meer werd volgebouwd. De woontoren is in de 18e eeuw ingestort. Het kasteel is sinds de 17e eeuw niet meer bewoond en is ook nooit belegerd. Mede daardoor is er weinig aan verbouwd, en is het goed bewaard gebleven. Het beschikt als enige kasteel in Nederland over overdekte weergangen, een overdekte gang of omloop. In 1968 werd onder andere op dit kasteel de televisieserie Floris opgenomen.