Groeten uit Gastel – Wandelen op de grens van Nederland en België

De wandeling op de grens met België is een echte Kempenwandeling die start in het dorpje Gastel. Je loopt het kempendorpje uit via boerenlandpaden en ontmoet als eerste de Strijper Aa. Wat volgt is een groot gebied met heide, bos en zandverstuivingen. Zo moeten de Kempen er ooit uit hebben gezien als je de kleine bospartijen even wegdenkt. Bij het Soerendonks Goor vergaap je je aan het aantal watervogels, de kijkhut is hier een uitstekende plek voor. Langzaam nader je over onverharde zandwegen de grens. Grenspalen uit 1834 markeren de grens met België. Maar ook de Doodendraad, aangelegd in de 1e W.O. door de Duitsers. In de Achelse Kluis is het goed vertoeven onder het genot van een speciaal biertje waarna je langs de Tongelreep, of Warmbeek, België inloopt. Uitgestrekte bossen zijn de overgang naar het opener gebied richting beginpunt Gastel. Via onverharde zandwegen wordt je weer teruggeleid naar de Sint-Corneliuskapel van Gastel. Als je van onverhard en uitgestrekte natuurgebieden houdt, moet je deze wandeling echt lopen. En de sfeer van smokkelaars uit vervlogen tijden, die krijg je er gratis bij.

Gastel was in de tweede helft van de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw vooral bekend door de bedevaart naar de kapel van de heilige Cornelius. Deze ging vaak gepaard met een bezoek aan een van de vijf cafés, waardoor Gastel de naam Klein Antwerpen kreeg. Tot 1926 vervulde de kapel een bescheiden rol in het plaatselijke geloofsleven. Na dat jaar begon de verering van Sint-Cornelius een steeds grotere rol te spelen: Er werden meer missen gelezen en de kinderzegen trok vele gelovigen. Er werd ook een broederschap opgericht ter ere van de heilige, in 1927. Vlak bij Gastel, en tussen Gastel en Soerendonk, ligt een herverkaveld landbouwgebied. Toch wordt Gastel deels omringd door natuurgebieden.

Deze eenbeukige kapel is omstreeks 1855 gebouwd. Het interieur werd deels bijeengegaard uit naburige kerken: het orgel is afkomstig van de kerk van Budel, het altaar uit de kerk van Budel-Schoot en de kruiswegstaties zijn gekocht van de paters Salvatorianen in Hamont-Achel.

De beek Strijper Aa begint aan de Nederlands-Belgische grens ten westen van Gastel en stroomt dan langs het Soerendonks Goor en ten oosten van Leenderstrijp naar Leende, waar zij samen met de Buulder Aa de Groote Aa vormt. Het dal van de beek herbergt hier een van de grootste veenbossen van Nederland. In 1974 werd deze beek in het kader van de ruilverkaveling ‘Strijper Aa-Budel’ rechtgetrokken. De ‘normalisatie’ van wat toen een van de laatste nog vrijwel gave laaglandbeken in Nederland was gaf bij natuurliefhebbers veel commotie. Wat nog restte van de vroegere loop van de Strijper Aa stond sindsdien bekend als de Oude Strijper Aa. Omstreeks 2020 werd de normalisatie deels weer ongedaan gemaakt, waarbij de loop van de Strijper Aa weer in ere werd hersteld.

‘Het Goor’ bestaat uit een grote waterplas met aansluitend een moerassig gebied. Het natuurgebied wordt beheerd door Staatsbosbeheer. In de winter zijn hier veel eenden en reigers te zien, waaronder de grote zilverreiger. Er is een mooie kijkhut gemaakt aan de rand van de plas.

Het Leenderbos bestaat voor een groot deel uit naaldbomen. Heide, vennen, stuifduintjes, kronkelpaden en boerderijtjes zorgen voor een steeds ander aanzicht. Tot 1930 lag waar nu het Leenderbos ligt een uitgestrekt gebied met heide en zandverstuivingen. De heide was niet meer rendabel voor de landbouw. Staatsbosbeheer kocht het aan en plantte in het kader van de werkverschaffing bossen aan. Het Leenderbos was een typisch productiebos, zoals ze ook elders in Nederland werden aangelegd. Weliswaar ‘levert’ het bos jaarlijks 6000 kuub hout, maar recreatie en natuurwaarden zijn nu minstens zo belangrijk. Er lopen veel wandel-, fiets- en ruiterpaden. De bossen worden steeds gevarieerder en daardoor ook aantrekkelijk voor verschillende diersoorten.

De Tongelreep is een zijriviertje van de Dommel, dat in België ontspringt bij Neerpelt. Het riviertje meandert door het Zuid-Brabantse landschap en stroomt door de  dorpen Valkenswaard en Aalst. De bedding van de Tongelreep is vaak onderhevig geweest aan veranderingen maar 1890 werd het deel ten westen van het huidige Leenderbos gekanaliseerd ten behoeve van de aanleg van visvijvers.

De Draad, ook Dodendraad of Dodenhek genoemd, was een 332 kilometer lange draadversperring die tijdens de Eerste Wereldoorlog door de Duitse bezetters van België werd aangelegd langs de grens tussen het bezette België en het neutrale Nederland. In Duitse stukken werd de versperring officieel aangeduid als Grenzhochspannungshindernis. De versperring stond onder dodelijke elektrische spanning en moest verhinderen dat oorlogsvrijwilligers en Duitse deserteurs België ontvluchtten. Tevens moest het hekwerk verhinderen dat spionageberichten uit bezet gebied via Nederland geallieerde spionagediensten bereikten en diende het smokkel tegen te houden. De Draad kostte naar schatting vele honderden mensen het leven, maar kon niet voorkomen dat duizenden mensen op velerlei manieren de grens passeerden. Na de oorlog werd het dodenhek snel afgebroken.

De Sint-Benedictusabdij van Achel, in de volksmond ook wel de Achelse Kluis genoemd, is een voormalige cisterciënzerabdij deels op Belgisch, deels op Nederlands grondgebied. De abdij stond onder meer bekend vanwege het gelijknamige bier Achel dat sinds 1998 in de eigen huisbrouwerij wordt gebrouwen. Het oudste gedeelte van de abdij ligt in België. Woeste gronden werden ontgonnen, landbouw en veeteelt kwamen tot grote bloei. De monniken wijdden zich oorspronkelijk aan handarbeid, zowel in de landbouw, waar ze een modelboerderij beheerden, als in de productie, waar ze onder meer het ambacht van bakker, kaasmaker, meubelmaker, drukker en koperslager uitoefenden. De voorgenomen schaalvergroting mislukte. De landbouwgrond werd in 1989 verkocht aan natuurbeschermingsorganisaties. De economie van de abdij uit zich tegenwoordig vooral in de dienstensector en het brouwen van bier.

Bosreservaat De Zoren is een versnipperd gebied met typische Kempische beekdalvegetatie. Mogelijk verwijst de naam naar de zwarte vlekken, de zoren, op de huid van de herten die in het gebied leven. Het reservaat bevindt zich in het beekdal van de Warmbeek, vlakbij de Achelse Kluis. Het bestaat uit een verzameling van eiken- en berkenbossen, elzenbroekbos en eiken-dennenbossen.