La Gomera - Inmiddels heb ik dit fantastische eiland zestien keer bezocht en heeft het een warm plekje in mijn hart gekregen. De eerste keer in 1993 dat we op het eiland aankwamen met de boot in San Sebastian zal ik nooit vergeten. Door een tip van een kennis om hier te gaan wandelen werd dit het wandeleiland waar ik nog vaak terug zal keren. Misschien kwam het doordat dit eiland alleen per boot te bereiken is, maar de aankomst op het eiland met de oprijzende rotspartijen is overweldigend. Na geland te zijn op Tenerife vertrok de boot richting La Gomera. Wanneer je het eiland nadert, doemt het eiland als een vulkanische rots met steile wanden uit de Atlantische Oceaan op. Het prachtige landschap met steile barranco's vanaf de bergtoppen naar de zee met een oerbos midden op het eiland was niet enige wat trok. Vooral ook de bewoners grepen me. Ze leven met de dag, weten wel degelijk  wat er op deze aardbol gebeurt maar hebben een innerlijke rust die ik zelden ben tegengekomen. Alles gaat in een tempo waarbij ze lijken te zweven bij elke pas die ze zetten. Men laat zich niet gek maken maar doen toch de dingen die gedaan moeten worden. Met een lachje begroetend maar ook met een lachje spottend, helpen of begroet men je. Deze kenmerken spelen constant weer in je hoofd wanneer je in het mooie landschap wandelt. Je komt terug bij deze mensen wanneer de wandeling ten einde is. Het wordt bijna een doel op zich: het is een extra schoonheid van de wandelingen op het eiland. Ik zal deze contacten nooit vergeten en op dit eiland altijd blijven komen.

Wandelen op La Gomera is vaak grote hoogteverschillen overwinnen vooral als je vanuit de kust het eiland in trekt. De meeste paden lopen langs berghellingen en hebben mooie uitzichten op lagere gedeeltes en de Atlantische Oceaan. Op sommige plekken is El Hierro, La Palma en Tenerife met zijn hoogreikende en vaak in sneeuw gehulde vulkaan La Teide te zien. In het nationale park La Garajonay is een bijzonde oerbos aanwezig. Door de passaatwinden en de optredende mistvorming is hier veel vocht in de lucht waardoor een speciale vegetatie is ontstaan. Iets lager zijn loof- en dennebossen aanwezig maar verder naar de kust worden de bergen al snel kaler en is er alleen wat lage vegetatie aanwezig. Het is een vulkanisch eiland alleen acief vulkanisme tref je er niet meer aan. Alleen bij Vallehermoso is een wandeling waar kleurschakering van de bodem en lavaputjes herinneren aan een ver acief vulkanisch verleden. De bewegwijzering is goed en op de meeste plaatsen is een richtingsbord aangebracht met eindbestemming. Markeing is alleen aangebracht langs de GR-routes.

WANDELINGEN

Van Degollada de Peraza via La Laja naar Roque Agando - In het liefelijke dal naar Laja aan de voet van steile rotsen  - 940 meter/320 meter/1050 meter - 7 km - 2.45 uur

Vanaf de hoofdweg gaat deze prachtige wandeling, en een van de meest favoriete van het eiland, het dal van La Laja in. Een brede weg gaat noordwaarts via een geel-gemarkeerde route het dal in met uitzichten op Tenerife. Na een mooie afdaling langs overstekende rotspunten en mooie begroeiingen zak je verder tot in La Laja. Hierna kenmerkt de wandeling zich door genoeg schaduw in een dennenbos tot we langzaam weer richting Roque Agando gaan en de wandeling weer langzaam begint te stijgen. Het laatste gedeelte stijgt via een oude camino soms over geplaveide stenen steil tot je weer aan de hoofdweg komt. De prachtige rots torent hoog boven je en maakt je klein en blijft een richtpunt om naar toe te lopen. Van hieruit gaat de wandeling 100 meter over de hoofdweg waarna je links over een bosweg gaat die je weer brengt bij het beginpunt van de wandeling.

Het vertrekpunt ligt bij Mirador Degollada de Peraza aan de hoofdweg over het eiland. Dit punt is per bus te bereiken. Makkelijker is echter de heen- en terugweg per taxi of huurauto te regelen zodat je niet afhankelijk bent van de bustijden. Alleen bij het begin- en eindpunt is er een mogelijkheid om wat te drinken of te eten in bar-restaurant Peraza. Deze wandeling wordt zeer veel belopen en geeft een prachtige indruk van het eiland. Hoogtes, mooie uitzichten en een gevarieerd landschap bieden je een prachtige dagwandeling.

Van La Calera naar El Guro en terug - Snoepwandeling naar watervallen als start op La Gomera - 3 uur

Vanaf La Calera start de wandeling het dal van de Grote Koning in. Van hieruit kun je via de hoofdweg of via de rivierbedding tot aan El Guro lopen. Bij voorkeur loop je door de rivierbedding zodat je geen last van het verkeer hebt. Bij het kerkje Ermito de Los Reyes ga je naar de hoofdweg tot in het buurtschap El Guro. Hier ga je van de weg af en loopt de weg omhoog naar een aantal huizen bij Casa de la Seda. Al snel doemt de rotswand op en je loopt verder door de Barranco de Arure. Langs riet en verder door de meestal droogstaande rivierbedding, ga je verder stijgend richting bergwand. De orientering is soms lastig en bij het eindpunt aangekomen, kun je via dezelfde weg terug. De keer dat ik de wandeling maakte, was een klein waterstraaltje het enige wat er van de waterval te zien was.

Deze halfdaagse wandeling is een mooie kennismaking met het eiland als je net bent aangekomen. De orientering is soms lastig. De heen- en terugweg is eventueel met een taxi te doen. Bevoorrading in La Calera en El Guro is geen enkel probleem. Langs de hoofdweg zijn voldoende drink- en eetmogelijkheden.

Van La Calera via Ermita Los Reyes naar El Cercado - Door het dal van de grote koning naar het pottenbakkesdorp El Cercado - 60 meter/1030 meter - 2.30 uur - Van El Cercado naar Valle Gran Rey - Uitzichtrijke afdaling in Dal van de Grote Koning - 1030 meter/60 meter - 3.30 uur

Deze wandeling voert je naar de bergdorpen aan de rand van het nationaal park. De wandeling begint in het mooie La Calera waar we via de rivierbedding het dal in lopen. Even later gaat een geplaveid pad naar het kerkje Ermita de los Reyes. Tot hier wandelen vele dagjesmensen vanuit La Calera. Wij wandelen links langs de kerk en gaan langs huisjes en terrasjes het prachtige dal van de Grote Koning in. Even later gaat een oude camino rechts een zijdal in. Het pad kronkelt zich een weg de steile bergrug op. Het is een inspannende wandeling die je steeds mooiere uitzichten op het mooiste dal van het eiland biedt. Bovenaan gekomen, splitst het pad zich. Je ziet ons pad links de barranco in kronkelen. We wandelen verder en komen bij een kleine rivierbedding die we doorkruisen en stijgen nu steil naar boven tussen talrijke cactussen. Uiteindelijk bereiken we het kapelletje Ermita de Nuestra Senera de Guadelupe. De wandeling gaat nu via een vervallen waterkanaaltje verder op gelijke hoogte het dal in tot we bij een kleine onopvallende stuwdam komen. Hier is het uitzicht op het dal en de plaats El Hornillo het mooist. Het pad gaat nu over naar de linkerzijde van het dal waar we verder lopen tussen prachtige begroeiing. De cactussen, palmbomen en vele inheemse bloemsoorten wisselen elkaar af. Verderop zien we Cercado liggen en lopen via terrasjes waar boeren hun gewassen telen richting dorp. Hier kun je enkele winkeltjes bezoeken waar de lokale bevolking pottenbakkersproducten verkoopt. De eigenaresse van het cafeetje op de hoek van de scherpe bocht in de weg in het dorp begroet ons. Ze herkent ons na de vele wandelingen die we hier hebben gemaakt en die we bij haar afsloten of begonnen. Een plaatselijke borrel trakteert zij ons nadat we de rekening hebben betaald. De wandelingen vervelen nooit en we zullen zeker weer terugkeren naar haar.

Het vervoer is makkelijk te regelen voor deze wandeling. Per bus kun je terugkeren zoals ook per taxi. De orientering is nergens lastig. Alleen na de stuwdam houdt je links aan omdat het pad rechts aan de rechterflank van de barranco naar Chipude leidt. Deze wandeling hebben we ook meedere malen in omgekeerde richting gelopen. In plaats van de sterke klim heb je dan op het eind de steile afdaling naar Calera.

Van La Calera via La Merica naar Arure - Steile beklimming naar hoogvlakte La Merica - 60 meter/825 meter - 2.30 uur

Wanneer je uitvalsbasis La Calera in Valle Gran Rey is, kun je deze wandeling als je achtertuin beschouwen. In La Calera wandel je door de nauwe straatjes omhoog tot je links een bord ziet met erin gebrand 'Arure'. Deze wandeling is erg zwaar en gaat slingerend over een oude camino via talrijke haardspelbochten omhoog. De uitzichten op het dal worden naarmate je stijgt steeds indrukwekkender. Je kijkt uit op de haven en de overliggende bergketen en je stijgt zo snel dat je de boten kleiner ziet worden. Boven aangekomen eindigt de camino en ga je over een soort hoogvlakte via een vals plat. Nadat je enkele vervallen huisjes bent tegengekomen bij een drinkplek voor geiten, komt het pad langs duizelingwekkende afgronden aan je rechterhand. Het pad blijft iets stijgen maar is hier niet vermoeiend. Gemoedelijk wandel je van hieruit naar Arure. Tegen het einde van de wandeling doemt het uitzicht aan je linkerhand op de Atlantische Oceaan en La Palma op. Enkele jaren geleden was hier nog een stortplaats van honderden meters hoogte naar de zee. Deze is laatst echter gelukkig verdwenen en na ruim twee uur lopen kom je langs een boogbrug met een waterkanaal erover. Hieronder door kun je nog even naar een prachtig aangelegd uitzichtpunt kijken. Even verder ligt Arure aan de weg vanuit Valle Gran Rey. Van hieruit ga je rechtsaf en na twee haarspeldbochten kom je bij een goed restaurant waar je na kunt je genieten van deze wandeling die tot de mooiste van het eiland behoort.

Het beginpunt is soms even zoeken. Je moet echter gewoon de weg in Calera naar boven blijven volgen tot je links een hele kleine rivierbedding ziet waar het aangegeven bord staat. Verder orientering is makkelijk vooral ook door de stroom wandelaars die hier vaak lopen. De terugweg kun je het beste met een taxi nemen. De bus is ook mogelijk en deze stopt in Arure waarna je weer in Valle Gran Rey komt. Op het eindpunt is een goed restaurant waar je lokale producten zoals goede wijn en honing kunt kopen. Het is een drukbezocht restaurant waar je na kunt genieten en waar je de terugweg kunt regelen.

Je kunt deze wandeling ook in omgekeerde volgorde wandelen en hebt daarbij een betere kijk op Vueltas en Valle Gran Rey. Als heenwandeling kun je dan over de weg van Calera naar Arure lopen. Er is een weliswaar wat onduidelijke variant als eerste gedeelte van de klim. Je gaat hierbij vanaf La Calera bij de kleine supermarkt langs een voliere met duiven het geplaveide pad naar boven. Hierdoor kom je helemaal boven in het dorp uit en van hieruit gaat een pad naar boven die uitkomt op het eerder genoemde pad.

Van Arure naar Taguluche en weer terug - In het dal van Taguluche - 825 meter/300 meter/825 meter - 4 uur

Bij de hoofdweg in Arure in een haarspeldbocht zie je de boogbrug met aquaduct erover al liggen. Hier wandel je naar toe over de eerst verharde maar al snel onverharde weg. Onder de boogbrug ga je rechtsaf naar het prachtig aangelegde Mirador del Santo. Deze met geld van de Europese Unie aangelegde plaats geeft een prachtig uitzicht over het westen van het eiland. Oorspronkelijk moest hier een groots restaurant komen maar het typische Gomeriaanse tempo hebben ervoor gezorgd dat het nog niet klaar is of dat de plannen inmiddels gewijzigd zijn. Van hieruit gaat een sterke afdaling naar Taguluche. Het pad is zwaar en daalt zo snel dat je soms je evenwicht moet zoeken. Tussen struikgewassen door gaat het pad tot we via moestuinen en boomgaarden bij de weg naar het dorp komen. Van hieruit wandel je rustig dalend tot aan de voormalige scheepsaanlegplaats. Een duik in de zee is hier mogelijk maar vaak is de zee te ruw en is het te riskant om te zwemmen. De terugweg gaat via dezelfde route en vergt veel inspanning. Al van ver zie je het doel, het uitzichtpunt Mirador del Santo liggen.

Deze erg zware bergwandeling vergt de nodige conditie en tredzekerheid. Ook de orientering is in het bovenste gedeelte soms moeilijk omdat het pad niet duidelijk te zien is. Vanaf het uitzichtpunt ga je nu enkele meters linksaf steil naar beneden. Soms lijkt het of je gewoon lukraak de berg omlaag loopt.De heen- en terugreis is via de bus, taxi of huurauto te ondernemen. Eventueel kun je je laten ophalen in Taguluche zodat je de zware klim kunt vermijden. Ook zijn combinaties mogelijk met andere wandelingen in deze hoek van het eiland. Vanaf Taguluche kun je bijvoorbeeld doorwandelen naar Alojera of zels nog verder naar Epina de Chorros. Ook is vanaf Taguluche een rondje om de Galionbergen te belopen.

Van Arure naar Alojera en terug - Aan de westkust naar Alojera - 825 meter/300 meter/825 meter - 3.30 uur

Via het zelfde beginpunt als bij hierboven beschreven wandeling begin je te lopen met het verschil dat je nu op nagenoeg dezelfde hoogte blijft. Het oude pad is bijna geplakt tegen de bergwanden en tijdens de wandeling moet je geen last van hoogtevrees hebben omdat links langs je duizelingwekkende afgronden je pad vergezellen. Het is wel een hele mooie wandeling die lekker in de schaduw blijft omdat de zon deze kant van de bergrug niet kan bereiken. Via talrijke cactussen en palmbomen blijft het pad de bergrug volgen tot je op een bergkam komt en de weg naar Taguluche naar beneden ziet slingeren. Het pad daalt nu langzaam tot je op deze weg komt. Aan de andere kant van de weg daalt het pad verder gemoedelijk richting Alojera met links uitzicht op de Galionbergen en verder de Atlantische Oceaan. De palmbomen nemen toe net zoals de vele moestuinen waar de lokale bevolking gewassen teelt. In het dorpje kun je in twee taveernes wat drinken. Het leven lijkt er stil te staan maar de bevolking is vriendelijk en een met het land.

De orientering is geen probleem tijdens deze wandeling. Het vervoer heen kan per bus of taxi echter de terugweg is niet per openbaar vervoer te bereiken zodat je een taxi moet afspreken. De wandeling is nergens zwaar en door het prachtige uitzicht een aanrader. Ook hier kun je vanaf het eindpunt doorwandelen naar Epina de Chorros of Vallehermoso.

Van Arure via Las Hayas en El Cercado naar Chipude - Door de bergdorpen van Valle Gran Rey - 825 meter/1000 meter/1030 meter/1050 meter - 2.30 uur

In Arure wandel je verder omhoog tot je aan de rechterkant van de weg een groot stuwmeer ziet liggen. Hier verlaten we de hoofdweg en lopen het weidse dal in links langs het stuwmeer. De wandeling blijft op gelijke hoogte en voert verder langs vele druivenstruiken het dal in. Het is hier fantastisch rustig en soms komen hier al de mistpluimen boven drijven die de passaatwinden meevoeren. Iets verder loop je het bos in en begint de weelderige begroeiing van het centrale gedeelte van het eiland. Goede aanwijsbordjes geven overal in het bos hier de richting aan. Wij houden Las Hayas aan en al spoedig zien we de eerste huizen van El Cercado. Een bezoek aan Casa Efigenia Bar La Montana hoort beslist tot het programma. Hier worden door de vrouw des huizes lokale geserveerd. Het zijn goed vullende borden eten die je zelfs in de weg kunnen zitten verderop tijdens de wandeling. Deze bar geniet grote beroemdheid onder de bevolking en ook de toeristen die hier komen. De glans van enkele jaren geleden lijkt echter verloren. Van hieruit lopen we onder statige eucalyptusbomen verder langs terrassen naar de volgende bergdorpen El Cercado en Chipude. El  Cercado wordt al snel bereikt via terrassen en huisjes. Het leven lijkt hier stil te staan net zoals in het volgende dorp Chipude. Een statig plein siert het middelpunt van dit dorp waar de wind vaak overheerst. Het lokale hotel annex restaurant serveert goed eten maar ook bussen toeristen komen hier vaak. De eigenaar van de bar is niet de meest vriendelijke en een lange tijd hebben we er nooit doorgebracht maar het is een speciale plaats van waaruit vele wandelingen starten of eindigen.

Het begin- en eindpunt is per bus te bereiken. Makkelijker is echter om een taxi te regelen. De wandeling kan worden voortgezet naar het nationaal park Garajonay of de tafelberg Fortaleza die vanuit Chipude statig op afstand ligt te wachten.

Van Chipude via Pavon naar Fortaleza de Chipude en terug - De beklimming van de tafelberg Fortaleza - 1050 meter/1241 meter/1050 meter - 2 uur

Vanuit het bergdorp Chipude zien we de machtige tafelberg al liggen. De geasfalteerde weg voert ons steeds dichterbij de berg Fortaleza. Deze berg domineert het zuidwesten van La Gomera is slechts via een route toegankelijk. Deze gewijde berg biedt fantastische uitzichten maar vergt eerst wel een korte maar speciale beklimming. Een bord wijst ons naar de beklimming. Het pad stijgt eerst flink tot we bij de steile rotswand komen. Hier moet je enkele passages klauteren en klimmen. Als je goed oppast, is het niet gevaarlijk. Ook het gevaar voor hoogtevrees valt mee. Lastiger is nog de drukte die er vaak heerst door de vele toeristen die even de berg willen beklimmen of die halverwege stoppen en omkeren. Bovenop de berg is een enorme hoogvlakte met speciale begrooiing. Orchideen sieren hier het oppervlakte en  je kunt er makkelijk een uur ronddwalen en genieten van de rust en de uitzichten. De afdaling is soms iets lastiger omdat je nu kijk op de dieptes hebt maar met gezond verstand kom je makkelijk beneden en kun je teruglopen naar Chipude of je weg verder vervolgen naar Erque, Garajonay of de andere bergdorpen in de omgeving.

De orientering is niet moeilijk. Borden en de tafelberg wijzen je de weg en het gevaar voor hoogtevrees valt mee. Probeer vroeg in de morgen de berg te beklimmen om de drukte voor te zijn en te genieten van de rust. Chipude is per openbaar vervoer te bereiken en in het dorp is een uitstekend restaurant.

Van Lagune Grande naar Garajonay en terug - Op het dak van La Gomera - 1260 meter/1486 meter/1260 meter - 9 km -2.30 uur

De anders zo rustige wandelingen op het eiland worden bij Lagune Grande verstoort door de vele dagjesmensen die per boot en bus vanaf Tenerife een dag het eiland komen bezoeken. Het is er druk en de toeristen, veelal Engels, lopen 10 minuten het bos in om het oerbos te proeven met zijn weelderige mosbegroeiing. Wij wandelen verder vanaf hier en de rust keert snel terug. Het is een aparte ervaring om hier te lopen. Door de passaatwinden is hier een speciale vegetatie ontstaan. Het is er nat en onder een deken van bomen en planten wandel je door dit nationale park. We blijven de goed aangegeven borden Garajonay volgen en wat verder verandert de begroeiing. Het wordt wat droger en dennebossen overheersen hier. Via onverharde boswegen komen we uiteindelijk bij het hoogste punt van het eiland Garajonay.

De orientering is in het nationaal park perfect. Er lopen vele wandelingen doorheen en bij twijfel staan er altijd goed aangegeven borden. De heen- en terugreis is per taxi of bus te doen. Bij een bezoek aan het eiland hoort een wandeling door dit oerbos tot de hoogtepunten.

Van Las Hayas naar Valle Gran Rey - Duizenden trappen het dal van de Grote Koning in - 1000 meter/60 meter - 3 uur

Het is al weer vele jaren geleden dat we deze wandeling maakten en dat is niet voor niets. Het eerste gedeelte vanaf bar La Montana kabbelt rustig langs terrasvelden naar de rand van de barranco. Hier echter beginnen de eerste problemen. Het pad is erg moeilijk te vinden en met gevaar voor eigen leven hebben we lopen zoeken naar het pad. Voor je het weet sta je boven duizelingwekkende afgronden zonder bescherming. Na lang zoeken vonden we het pad en warempel iets verder is het een mooie oude camino die goed geplaveid is en via duizende trappen het dal in daalt. Het is een steil pad en erg vermoeiend. De kuiten doen steeds meer pijn en je wordt steeds verder met je tenen tegen de binnenkant van je schoenen gedrukt. Uiteindelijk bereikt het pad de weg naar El Hornillo waar je rustig verder dalen en langs de huizen van de dorpen in het dal van de Grote Koning komen. De weg loopt uiteindelijk dood en verandert in een pad wat verder erg rustig in het dal zakt en eindigt in La Calera. Het is een prachtige wandeling in het mooiste dal van het eiland maar het is goed zoeken naar het pad. De beloning is zoals gezegd groot.

Het beginpunt is makkelijk te bereiken per openbaar vervoer of taxi. Je eindigt in La Calera echter bij de orientering is het oppassen geblazen. Je moet goed opletten aan de rand van de barranco waar het loopt. In eerste instantie is het bijna niet te zien. Verderop is het goed te volgen. De wandeling is zwaar en aan de trappen in de camino lijkt geen einde te komen. In de dorpen is genoeg mogelijkheid tot eten en drinken.

Van Alto de Contadero via El Cedro naar Hermigua - In het nevelbos wandelen - 1350 meter/850 meter/250 meter - 3.30 uur

Aan de hoofdweg van het eiland begint bij een parkeerplaats een wandeling naar El Cedro. Dit beginpunt Alto de Contadero staat goed aangegeven en de wandeling duikt meteen een lieflijk bos. Langs een kabbelend watertje dalen we langzaam door het bos het dal in. Het is een bijzondere wandeling langs aparte vegetatie en onder een bladerdek van de talrijke bomen. Na enige tijd bereiken we de eerste huizen van El Cedro. Hier is een kleine camping waarbij een klein restaurantje is gesitueerd. Het is een aparte plek midden in de bergwereld. Vaak wordt er niet gecampeerd en van hieruit lopen we verder over een pad omhoog met donkerrode aarde onder onze schoenen. Uiteindelijk aangekomen op een brede onverharde weg door het bos wordt het opener en zien we in de verte Hermigua liggen. Van hieruit daalt het pad over een steile bergkam steeds verder steil naar beneden waarna we in het plaatsje uitkomen. Het uitzicht op Hermigua is steeds mooi en in de verte ligt de Atlantische Oceaan.

De orientering is makkelijk en levert nergens problemen op. Wij hebben deze wandeling een keer gelopen en eenmaal de wandeling tot El Cedro. Van hieruit loopt een gegraven tunnel langs een waterkanaaltje. Als je deze doorloopt, kun je je aan het eind van de tunnel op de asfaltweg op laten halen door een taxi. Dit bespaart een lange rit van de taxi naar Hermigua. Het alternatief is je op laten halen in Hermigua. Per openbaar vervoer vanaf het eindpunt terug naar Valle Gran Rey is geen serieuze optie. De heenweg kan worden begaan per taxi of bus.

Van Vallehermoso via St. Clara naar Buenavista en weer terug - In het uiterste noordwesten van het eiland - 185 meter/690 meter/555 meter/185 meter - 4 uur

Deze wandeling hebben we een aantal malen gelopen en elke keer viel de schoonheid van kleuren op. Enkele plekken herinneren nog aan het vulkanisme op het eiland. Vanuit Vallehermoso stijgen we langs een kerkhof, wat het bezoeken waard is, het dal in. Via een flinke klim gaan we slingerend omhoog over een pad richting top. Eerst komen we bij het kapelletje Ermita Santa Clara. Van hieruit zijn de uitzichten op de noordkust indrukwekkend alsook de langs de onverharde weg gelegen resten van kleine vulkaankratertjes die allen een vreemde gele tot rode kleur hebben. Dit gedeelte zal wat tijd in beslag nemen omdat het een vreemd landschap is wat indruk maakt. Bij het volgende kapelletje Ermita de la Virgin de Guadelupe gaan we een stuk verder rechts over een steile bergkam slingerend naar beneden. De afdaling is steil en het water van de zee komt steeds dichterbij. Bij de asfaltweg aangekomen kun je even naar de zee lopen waar met geld van de Europese Unie een fantastisch project is neergezet: een openlucht zeezwembad waar echter nooit bezoekers te vinden zijn. Via de weg loop je terug naar Vallehermoso waar de vreemde sfeer blijft hangen. Revolutionaire teksten op muren bij de rotonde vallen op en de bevolking is lang niet zo hartelijk als in Valle Gran Rey. De taxi staat al klaar en we vertrekken meteen om ergens anders een biertje te drinken.

De orientering is alleen in het begin wat lastig en de klim en afdaling zijn zwaar. De wandeling is te maken vanuit Vallehermoso welke moeilijk per openbaar vervoer te bereiken is. Een alternatief is de afdaling te nemen via Lomo San Pedro. Ook dit is een steile afdaling en je komt uit bij de botanische tuinen in het dal op de weg naar Vallehermoso.

Van Vallehermoso via Chorros de Epina en Presa de los Gallos weer naar Vallehermoso - Naar de heilzame bronnen van Epina - 185 meter/800 meter/185 meter - 5 uur

In de jaren La Gomera hebben we eenmaal overnacht in Vallehermoso en dit is slecht bevallen. Volgens de bewoners van Valle Gran Rey hebben de bewoners van Vallehermoso een wat neerslachtig karakter en het plaatsje ademt deze sfeer ook uit. Wij hebben overnacht bij Paco de plaatselijke taxichauffeur annex boer annex kioskhouder. Hij heeft vroeger in Zaandam gewerkt op een verffabriek. Hij vond het erg koud in Nederland en dit is niet verwonderlijk omdat hij in 1963, het jaar dat Reinier Paping de Elfstedentocht won, in ons land verbleef. De wandeling vanuit het dorp gaat over een kale bergkam. Uiteindelijk bij de hoofdweg aangekomen in uitspanning Chorros de Epina gaan we een zijdal in. Dit pad slingert omlaag langs vele terrassen over een rivierbedding. Talloze waterpijpen begeleiden je onderweg. Langs hoog riet kom je uiteindelijk op een asfaltweg die slingerend verder het dal ingaat. Langs een aantal stuwmeertjes en langs vele vrijstaande huisjes en vele terrassen kom je uiteindelijk via deze weg weer terug in Vallehermoso. Het aantal palmbomen is ontelbaar en het dal is lieflijk en rustig.

De rondwandeling kun je het beste vanuit Vallehermoso ondernemen. De wandeling is nergens echt zwaar en vooral het tweede gedeelte is erg ontspannend en daalt de weg over een lange afstand het dal in naar Vallehermoso.

Van Alto de Garajonay via Pajarito naar Imada - Door het bergland in het zuiden - 1486meter/1360 meter/900 meter - 8 km 3.30 uur

De wandeling begint op de hoofdweg van het eiland. Bij een parkeerplaats loopt een licht glooiende bergweg omhoog door bossen van het nationale park. Rechts zie je mooie uitzichten over lager liggende bosgebieden en na een half uur ga je linksaf een slingerend pad omhoog naar de Alto de Garajonay. Dit hoogste punt van het eiland heeft niet de allure van menige toppen op andere eilanden. Het is een klein plateau waar je eigenlijk al wandelend opkomt. Vlak hierlangs ligt een opgravingsterreintje waar enkele jaren geleden nog druk door archeologen werd gespit. Van hieruit loop je de andere kant de bergweg naar beneden. Na een paar honderd meter duik je rechts de dichte begroeiing in via een kronkelend pad langs struiken en hoge planten. Daarna kruis je een bergweg en loop je over dennenaalden tussen hoge dennebomen door en rustig bos omlaag naar Pajarito. Bij dit kleine buurtschap van een paar huizen ga je eerst over een asfaltweg en in de verte zie de afgronden van de barranco's liggen. Linksaf ga je verder en daal je steil een slingerend bergpad af naar Imada wat ineens voor je opdoemt. De afdaling is inspannend en je kuiten voel je op het eind bij elke stap. Imada is een klein plaatsje en als je op de geasfalteerde weg in het dorp komt, zie je rechts een lokaal gezellig barretje waar je wat kunt eten en drinken. Het dorp ligt prachtige in een klein dal tussen hoge rotspunten en heeft een eigen karakter. Waarschijnlijk heeft de geisoleerde ligging in het verleden hiervoor gezorgd maar de mensen zijn vriendelijk en gastvrij.

De wandeling is eigenlijk alleen per taxi goed te ondernemen. Om bij het begin van de wandeling te komen, kun je nog wel de bus nemen maar terug is niet per openbaar vervoer te ondernemen. Een afspraak met een lokale taxi die je wegbrengt en weer ophaalt is aan te bevelen. Ondanks de grote afstanden is de taxi relatief goedkoop op het eiland zeker als je de kosten met meerder mensen deelt.

Van El Drago via Alajero naar Playa de Santiago - Langs drakebloedboom naar spectaculaire uitzichten - 1000 meter/800 meter/0 meter - 15 km 4.30 uur

De drakebloedboom is een bijzondere boom waar er op La Gomera een groot exemplaat aanwezig is. De boom is goed afgeschermd door een ijzeren hekwerk. Je bereikt de boom door vanaf de weg naar Alojero een zijpad naar rechts te begaan en dalend al snel de boom ziet staan. Van hieruit loop je verder het dal over een onduidelijk pad wat soms compleet weg is. Even later bereik je een rivierbedding van uitgesleten rotsen. Hier en daar staat nog wat water in de kommen en van hieruit ga je links verder waar je bij een klein stuwmeertje komt. Verder het dal in lopend zie in de verte Alojero liggen. Hier kun je wat eten en drinken en nog genieten van de prachtige bomen op het schoolplein. Het plaatsje wordt bevolkt door veel Zuid-Amerikanen en er heerst een aparte sfeer die toch wat anders is dan het typische Gomeriaanse. Speculaties over duistere praktijken met de Canarische Eilanden als tussenstation doen de ronde maar hiervan hebben wij het bewijs nog niet gezien. De wandeling gaat verder over de asfaltweg waarna je links een grindweg volgt die in eerste instantie over een hoogvlakte loopt maar al snel slingerend via talloze haarspelbochten richting Playa de Santiago daalt. Het is een lange zware afdaling die niet erg mooi is. Een aantal groeves passeer je waarna het eindpunt aan zee wordt bereikt.

De heenweg is nagenoeg alleen per taxi te bereiken. De terugweg kan per bus of taxi maar nog makkelijker is de kleine boot naar Valle Gran Rey te nemen. Onderweg is er in Alojero genoeg mogelijkheid om wat te eten of te drinken.

Van Alto de Contadero naar El Cedro - De afdaling naar het noorden - 1350 meter/800 meter/850 meter/800 meter - 11 km - 4.30 uur

Op de hoofdweg van het eiland staat goed aangegeven Alto de Contadero. Van hieruit gaat een prachtige wandeling door een mooi bos langs een klein stroompje langzaam dalend naar El Cedro. Op het eind wordt het pad wat opener waarna je langs de eerste huizen van El Cedro loopt. De bevolking leeft hier van wat landbouw en de rust is opvallend. 

De orientering is nergens moeilijk en de wandeling is nergens zwaar. In El Cedro kun je wat eten in het restaurantje bij de camping. De heenweg is per taxi of bus te bereiken. De terugweg is echter heel moeilijk. Je kunt doorlopen naar Hermigua of in El Cedro de tunnel doorlopen waarna je via een trap op de asfaltweg komt. Hier kun je je op laten halen door een taxi. Soms staat het water in de tunnel zo hoog dat je over de bergrug pas bij de asfaltweg kunt komen.

Van Las Creces naar Las Hayas en terug - Over een prachtig bospad in laurierbos - 1000 meter - 5 km - 2 uur

Deze wandeling door het nationale park begint aan de hoofdweg bij Las Creces. Dit gedeelte van het eiland is heel goed bewegwijzerd en door een mooi bos loop je slingerend langs hoog gras verder. Na een uur bereik je Las Hayas wat te midden van op terrassen aangelegde akkers ligt. Hier heb je een weids uitzicht over het zuidwesten van Las Hayas. Hier kun je wat eten en drinken. Speciaal kun je eten bij Eufgenia's Bar Montana die al jaren bekend staat om zijn voedzame maaltijden. De wandeling terug gaat door eenzelfde landschap.

Het beginpunt is per openbaar vervoer te bereiken. Eventueel kun je in Las Hayas vele alternatieven als aansluitroute ondernemen.

Van La Calera naar Tequergenche en terug - Over het kerkpad naar fantastische hoogvlakte met uitzicht op Valle Gran Rey - 60 meter/667 meter/506 meter/ 60 meter - 10 km - 7 uur

Wanneer je basisplaats La Calera is, is deze wandeling een fantastische manier om uitzicht te hebben op La Calera en het Dal van de Grote Koning. Vanuit La Calera loop je langs de rivierbedding omhoog. Na een mooi aangelegd pad kom je bij het kerkje waarna je slingerend langs de helling rustig verder loopt. Hierna ga je rechts omhoog en stijgt dan sterk over de bergkam. Bovenaan gekomen kom je op een splitsing. Hier ga je rechtsaf en kronkel je links langs de helling langzaam hoger. Het uizicht op de barranco is mooi en uiteindelijk kom je op Tequergenche. Deze hoogvlakte is nu verlaten maar de sporen van bewerking van de vruchtbare vlakte van tijden dat boeren hier nog op het land werkten, zijn nog aanwezig. Hierboven kun je genieten van de rust en bij de afgronden heb je een fantastisch uitzicht vanaf 1000 meter op de lagere gebieden. De terugweg gaat over hetzelfde pad.

Onderweg zijn er geen eet- of drinkmogelijkheden maar bij het begin- en eindpunt kun je wat drinken in La Calera. Let op de hoogvlakte op dat je het beginpunt van het pad onthoudt wat deze is soms moeilijk terug te vinden. Daarnaast is het oppassen bij de duizelingwekkende afgronden.

Van Vueltas via Ermita de Guadelupe naar La Calera - Door de diepe kloof van de barranco de Argaga - 0 meter/750 meter/60 meter - 9 km - 6 uur

Vanaf Vueltas loop je langs de haven het weggetje langs de overhangende afgrond. Na de geweldig imposante rots ga je links het dal in. Rechts zie je nog een mooi landgoed waar mediterende aanhangers van Baghwan nog verblijven. Het pad stijgt nu steeds sterk waarbij je constant over rotsen door de rivierbedding moet klimmen. De rivierbedding verlaat je later waarna je bijna klauterend de berg opgaat. Slingerend omhoog worden de uitzichten steeds mooier en boven op de kam houdt je links aan waarna je bij het kapelletje uitkomt. De terugweg gaat eerst dalend en dan weer licht stijgend naar de overkant van de barranco waarna je sterk dalend over een bergkam daalt tot je op hoogte blijft en langs de rivierbedding weer in La Calera uitkomt.

De orientering is tijdens deze wandeling een groot probleem. Je moet heel goed de stippen op de rotspunten volgen. Bovendien is het pad soms gevaarlijk doordat je echt moet klauteren en vooral bij nat weer is het oppassen geblazen. Enkele jaren geleden zijn hier nog enkele Duitsers tijdens een wandeling gestorven. Er is bovendien geen eet- of drinkmogelijkheid tijdens de wandeling.

Van Vallehermoso naar Roque El Cano via El Tion weer naar Vallehermoso - Rond een imposante rots - 190 meter/680 meter/190 meter - 8 km - 3.30 uur

Vanuit Vallehermosa zie je de rotspunt El Cano al liggen. Deze heeft een typische vorm doemt op in het landschap. Eerst door de straten van Vallehermoso ga je aan de overkant van de rivierbedding omhoog door kleine straatjes waarna je over een grindpad stijgt onder de imposante rots. De rots komt steeds dichterbij en boven aangekomen ga je langs de rotspunt verder waarna het pad overgaat in een weg. De uitzichten zijn er aan alle kanten en op de asfaltweg aangekomen ga je rechtsaf. Van hieruit gaat een makkelijke weg die de ronding van de bergen volgt. Je passeert een stuwmeer en via het rondje daal je hierna weer naar Vallehermoso.

Vallehermoso is eigenlijk alleen per taxi te bereiken. Hier is drink- en eetmogelijkheid genoeg. Halverwege de wandeling kun je in een bergrestaurant aan je rechterhand, een stukje van de route, wat eten en drinken.

Van Hermigua naar Playa de Caleta en weer terug - Hoog boven het strand - 0 meter/250 meter/0 meter - 10 km - 4 uur

In Hermigua begin je bij het strand een weg in te lopen slingerend de berg op. Boven aangekomen volgt een mooie wandeling met uitzichten op ruige kusten. Hier wordt bijna nooit gewandeld en het rondje gaar langs verlaten boerderijen en zonderlinge mannen die in een verlaten gebied wonen waar verder niets te beleven valt. Maar het landschap is mooi en na het rondje daal je over de slingerweg weer naar beneden.

De aanlooproute kun je via de slingerweg omhoog gaan of via een steil pad waarna je op hetzelfde punt uitkomt. Onderweg is geen eet- of drinkmogelijkheid en het beginpunt is alleen per taxi te bereiken.

Van El Cedro naar Hermigua - Schitterende uitzichten in noorden - 850 meter/910 meter/340 meter - 11 km - 6 uur

Vanaf het geisoleerde El Cedro gaat deze wandeling eerst door het hart van het eiland via laurierbossen eerst langzaam stijgend verder. Hierna gaat de wandeling vlak over een mooie bergkam waar de bruinrode bodem opvallend langs je gaat. Halverwege de wandeling gaat de wandeling over een puntige rotskam waar je Hermigua in de verte beneden ziet liggen met verder de Atlantische Oceaan. Het eind van de wandeling gaat sterk dalend over een smal pad de berg af.

El Cedro is lastig te bereiken. Of je combineert het met een andere wandeling of je laat je op de asfaltweg van het midden van het eiland naar Hermigua afzetten waarna je via een watertunneltje in El Cedro belandt. De terugweg is het makkelijkste per taxi te ondernemen. In El Cedro kun je wat eten of drinken waarna je alleen op het eindpunt weer een restaurantje kunt vinden.

Rondje El Cedro door de Barranco del Cedro - In het hart van het nationale park - 1100 meter/850 meter/1100 meter - 6 km - 2.30 uur

Deze rondwandeling gaat over een brede bosweg in het hart van het nationale park. Deze weg komt langs mooie begroeide afgronden en blijft nagenoeg de gehele wandeling op dezelfde hoogte waardoor dit een ontspannende wandeling is onder een bladerdak van hoge bomen. Het blijft daardoor lekker koel tijdens de wandeling en na 2,5 uur kom je weer in El Cedro aan.

Onderweg is er geen eet- of drinkmogelijkheid en alleen in El Cedro kun je wat eten of drinken. El Cedro is te bereiken per taxi door je op de asfaltweg naar Hermigua af te laten zetten en door het tunneltje naar El Cedro te lopen.

Van Degollada de Peraza naar San Sebastian - Aangename afdaling met uitzicht op Tenerife - 951 meter/0 meter - 2.45 uur

Op de hoofdweg van het eiland heb je al snel een mooi uitzicht over de zuidoostkant van het eiland. Je volgt dan weer een pad dan weer een landweg over een open landschap en daalt heel langzaam richting San Sebastian. De uitzichten op de vulkaan La Teide op Tenerife zijn prachtig.

Mogelijkheden om eten en te drinken zijn er alleen op het eindpunt van de wandeling in San Sebastian. Onderweg is de orientering niet moeilijk en levert nergens twijfels op. Halverwege is het even opletten bij een korte afsnijding van de hoofdweg waar je vooral niet over het terrein van een boerin moet lopen omdat deze slechte ervaringen heeft gehad met andere wandelaars. Hier even de asfaltweg volgen waarna je weer het pad ziet liggen.

Van Roque de Agando naar Playa de Santiago - Afdaling door een sprookjesdal - 1073 meter/0 meter - 3.30 uur

Deze lange afdaling vanaf deze rots verandert steeds. Steil onder de rots loopt het pad en telkens moet je recht omhoog kijken om hem te kunnen zien. Daarna gaat de wandeling verder door het dal zodat je dalend nog steeds zich hebt op deze machtig grote rots die je langzaam achter je laat. Het pad blijft dalen, je passeert nog een oude vervallen watermolen waarna je uitkomt in het buurtschap El Gato. In de verte kun je de Atlantische Oceaan al zien. De wandeling gaat inmiddels over een zandweg en constant heb je zicht op de linker- en rechterwand van deze barranco die soms bijna loodrecht omhoog rijzen. De wandeling blijft dalen en inmiddels over een asfaltweg kom je langs een enorme steengroeve aan je rechterhand. Dit gedeelte van de wandeling is wat minder mooi en houdt vrij lang aan waarna je via wat kleine straatjes in Playa de Santiago aankomt.

De heenweg naar het beginpunt kan zowel per taxi, (huur)auto of bus. De terugweg per auto of openbaar vervoer is wat lastiger. Je dient met iemand mee te rijden of een taxi te regelen die een lange weg terug moet afleggen. Makkelijker is om in Playa de Santiago de vleugelboot naar Valle Gran Rey te nemen. Dit is heel snel en biedt je vanaf zee fantastische uitzichten op de rotsen van het eiland. Let wel op de tijden van de boot. Voor het vaarschema kun je kijken op www.fredolsen.es.

Van Chipude naar Garajonay en terug - Hoogteboemel boven diepe barranco - 1080 meter/1487 meter/1080 meter -  4.15 uur

Deze wandeling maken we vaak als eerste dag van onze jaarlijkse wandelvakantie op het eiland. Het geeft zo'n indrukwekkende vergezichten op de lager gelegen barranco's en voelt telkens weer als thuiskomen op het eiland van mijn dromen. Vanuit Chipude zie je de tafelberg al liggen en via de asfaltweg door het dorp wandelen we die richting. Bij enkele huizen links van de weg slaan we links een stenen pad in en lopen links langs de machtige tafelberg, die eventueel als tussenstop te beklimmen is. Ons pad gaat verder en stijgt lichtjes tot we bij een geasfalteerde weg aankomen. Rechts doemen de fantastische vergezichten al op en wat verder net over een bruggetje slaan we links een pad naar boven in. Dit pad geeft de mooiste vergezichten van het eiland. Dan weer stijgend en dan weer dalen wisselen de uitzichten zich af en links staan statige dennebomen tegen de steile hellingen. Uiteindelijk bereiken we de huizen van Las Paredes en steken we de hoofdweg over richting hoogste punt van het eiland. Het pad gaat over een tapijt van dennenaalden en stijgt steeds. Na een onverharde weg te zijn overgestoken gaat het pad door dichte begroeiing kronkelend omhoog tot we bij de top van het eiland komen. Dit hoogste punt van het eiland is een aangelegd plateautje en is niet de traditionele top van een eiland zoals we die kennen. Het is een platte berg waar je nog wat resten van een oude offerplaats kunt bezoeken. De terugweg kan via meerdere varianten door de bossen terug.

De heen- en terugreis kan via bus, auto of taxi. Wanneer je bij Garajonay stopt dien je door te lopen tot de centrale hoofdweg van het eiland waar je een taxi of kunt spreken of via een rondwandeling weer terug te keren naar een van de bergdorpen El Cercado, Las Hayas of Chipude.

Van Taguluche rondje Galion-bergen - Door een verlaten door geiten bewoond berggebied - 200 meter - 3.30 uur

Deze wandeling ligt in het diepe dal van Taguluche aan de westkust en wordt nauwelijks belopen. Het is niet en moeilijk te bereiken en ook de wandelreisorganisaties hebben deze wandeling niet in hun pakket. Vanaf de slingerweg naar Taguluche begin je op het punt waar je rechts naar Alojera kunt wandelen de wandeling. Iets verderop via een onduidelijk pad kom je bij een kerkhof van waaruit je verder door de barranco naar beneden zakt. Langs palmbomen en een moeilijke orientatie kom je uiteindelijk weer op de weg bij het kapelletje Ermita San Salvador. Hier heb je een mooi uitzicht op de dichtbij gelegen zee. Je wandelt 50 meter terug en verlaat de weg waarna wederom een onduidelijk pad om de berg krult. Het pad lijkt alleen te worden gebruikt door de geiten. De grond is kurkdroog en via vele steenhellingen waar het pad nog moeilijker te zien is, gaat het pad verder stijgend tot je na lang klimmen tot aan de tegenover liggende helling weer bij het beginpunt komt op de weg naar Taguluche.

Dit pad is erg moeilijk te vinden. We hebben hier heel lang gezocht en vaak fout gelopen doordat het pad erg slecht te zien is. De heen- en terugreis is alleen per taxi of huurauto te doen echter hier staat tegenover dat je door een verlaten prachtig en uniek berglandschap loopt waar alleen geiten je lijken te vergezellen.

Van Hermigua naar Vallehermoso - Grootse wandeling bovenlangs de noordkust - 100 meter/1100 meter/ 185 meter - 5.30 uur

De noordkust van het eiland krijg je op deze wandeling uitgebreid te zien en is indrukwekkend. Het witte dorpje Agula, de steile rotskusten waar de paden aan vastgeplakt lijken en het eindpunt Vallehermoso zijn tussenstations van deze mooie maar lange en intensieve wandeling. Een variatie van paden, onverharde wegen en asfaltwegen kom je op deze route tegen. De afwisseling is groot en vegetatie en uitzichten wisselen elkaar snel af langs de steeds wisselende kust. Je bent vaak op hoogte tot je langzaam verder het eiland in gaat en uiteindelijk na een zware dag Vallehermoso bereikt.

De wandeling is moeilijk te plannen voor wat betreft heen- en terugreis. Deze hoek van het eiland is alleen met een dure taxirit te bereiken. Daartegenover staat een mooie wandeling op een gedeelte van het eiland waar nog weinig toeristen komen en de natuur nog puur is.

Rondje Imada via Guarimarkloof - Spectaculaire wandeling door de Guarimarkloof - 870 meter/ 375 meter/ 870 meter - 3.45 uur

Deze wandeling begint in Imada bij het laagste punt in heet dorp waar je via een mooi pad het dal in loopt. De Guarimarkloof is duizelingwekkend en het pad daalt eerst langzaam, later sterker af in het dal. Je moet geen last hebben van hoogtevrees hoewel het pad nooit onveilig is. Bij de eerste huizen in Rumbazo stopt het dalen en ga je via een zeer steil pad in een decor wat op de Dolomieten lijkt, omhoog vanwaar je naar Alajero loopt. Het verdere gedeelte loopt weer richting Imada. Eventueel kun je onderweg nog een uitstapje maken naar de Drakebloedboom El Drago.

Van Ugualero naar La Dama - Lange afdaling vanaf hoogste dorp van La Gomera naar de kust - 1330 meter/ 785 meter/ 915 meter/ 0 meter/ 230 meter - 5.00 uur

Deze wandeling begint in Igualero en volgt grotendeels de rood-witte markering van de GR 132. De orientering is vaak erg lastig en hier dien je de steenmannetjes goed te zoeken. Een klein gedeelte is gevaarlijk als je een rotspunt af moet klauteren. De uitzichten op de zee en het onderliggende gebied zijn fantastisch. Onderweg kom je in Erquito waar eens 400 mensen woonden en nu nog 2. Op het eind daal je af naar de kust via een prachtig camino naar het spookgebouw van de voormalige visafslag van La Rajita waarna je via een kleine klim in La Dama in de bar wat kunt drinken. Onderweg kom je de hele dorpjes El Drago en Arguayoda tegen echter hier kun je niets nuttigen.

Van Playa de Santiago naar San Sebastian - Lange inspannende wandelingen naar afgelegen stranden aan de zuidkust - 0 meter/ 520 meter/ 0 meter - 6.55uur

Deze wandeling aan de zuidkust volgt geheel de rood-witte markering van de GR 132 en doorkruist een viertal barrancos waardoor de tocht lang en inspannend is. Er is de gehele route iets in te slaan alleen in Cabrito waar je over priviterrein loopt van een plaatselijk hotel, kun je water gratis verkrijgen en even op het strand zitten. De terugweg is eventueel met de boot te bevaren. Een wandeling met prachtige uitzichten op de verlaten zuidkust.

Van Chipude naar La Dama - Langs vergane glorie van ongebruikte bananenplantages - 10800 meter/ 0 meter - 5.00 uur

Deze wandeling aan de zuidkust gaat na een lang gedeelte over een smalle asfaltweg daarna over een hele lange kronkelende grindweg naar de zuidkust waarna je twee barrancos moet doorkruisen om in La Dama uit