Wandeling Hedendaagse Architectuur -

's-Hertogenbosch -

10 km

 

12 JUNI 2017

’s-Hertogenbosch is een stad met veel oude, Bossche en Amsterdamse School, maar ook veel hedendaagse architectuur. De binnenstad is het oudste deel van de stad en is een organisch gegroeid geheel. Een van de laatste nieuwelingen is het Paleiskwartier. Deze dateert uit jaren rond de meest recente eeuwwisseling. Het zuidelijk deel is nog in aanbouw. Dat en veel meer is te zien tijdens deze boeiende wandeling.

 

Ik wandel door Den Bosch met Dort Spierings, docentonderzoeker bij het HAN Instituut Built Environment en coördinator van de minor Stad en Land. Den Bosch is een beetje mijn tweede plaats geworden met veel vrienden van me die hier wonen. Dort kijkt met zijn blik en kennis naar de gebouwen die we tegenkomen. De architectonische hoogstandjes zijn prachtig gelegen en zijn verbonden met de oude historische binnen stad. Goed beginpunt is de Paleisbrug nadat je de auto geparkeerd hebt op het Transferium bij het Jeroen Bosch Ziekenhuis. De gids voor deze wandeling is te verkrijgen bij de VVV en is ontworpen en bedacht door de Paadjesmakers.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wandeling Hedendaagse Architectuur 's-Hertogenbosch

Het Paleiskwartier
Het Paleiskwartier is een wijk in Den Bosch die aan het eind van de 20e eeuw en begin 21e eeuw is ontwikkeld en gebouwd en is gelegen in het westelijke deel van de stad naast station Den Bosch. Vroeger was hier het deels verpauperde industrieterrein De Wolfsdonken gedeeltelijk gelegen op de plek waar nu het Paleiskwartier is gebouwd. Het is ontworpen als gemengd woon- en werkgebied. Je vindt er appartementcomplexen, onderwijsinstellingen, het Paleis van Justitie, cafés, restaurants, winkels en een modern stadspark. Het is nog volop in ontwikkeling en als het is voldtooid zal in totaal 200.000 m2 kantoorruimte en 2070 woningen zijn gerealiseerd.

 

We wandelen langs het ZLTO-Hoofdkantoor met de opmerkelijke gebogen glaspartijen en metselwerk. 'Het heeft een vorm die doet denken aan wuivende graanvelden en boerenschuren.' Het zijn opvallende details die een andere kijk op het gebouw geven als je de achterliggende gedachte van de ontwerpers weet. Verder langs De Armada met gewelfde vormen die doen denken aan zeilschepen. En over de spoorlijnen op de Paleisbrug. Het cortenstaal valt op en tussen bomen, gras en struiken en de brug verbindt het Paleiskwartier met de historische binnenstad. Er hing wel een prijskaartje van 17,6 miljoen euro aan dit alles. 'Soms moet je grenzen verleggen en toch plannen doorzetten en de inwoners van een stad iets eigens geven.' Maar Dort en ik vinden de kosten inderdaag aan de hoge kant.
Paleisbrug
Wandeling Hedendaagse Architectuur 's-Hertogenbosch Paleisbrug
Het Zand
Het Zand is een wijk in het stadsdeel de Binnenstad van Den Bosch en is gebouwd van 1890 tot 1915 toen de stad zich uitbreidde na het slechten van delen van de vestingwerken. Aan de bouw ging een ophoging vooraf met zand wat is afgegraven in de Vughtse heide. Hierdoor is de recreatieplas de IJzeren Man ontstaan. De kop van het Zand wordt gekenmerkt door voormalige fabriekspanden die omgebouwd zijn tot culturele centra.

 

We wandelen langs Brandloyalty, het voormalige PNEM-gebouw. De kleur en textuur van het natuursteen is volgens de wandelgids zorgvuldig gekozen: '...een ruwe splijtsteen die massa uitdrukt en een mengeling van zandkleurige stenen met een zachtroze/rode kleurtoets, die direct aansluit op de omgeving...' Ik kijk vertwijfeld bij deze passage in het gidsje, en Dort bevestigt dit gelijk. De kleurkeuze vinden we slecht gekozen en juist niet opgaan in de omgeving en het had wel wat donkerder van kleur mogen zijn. We wandelen verder langs het NS-station, de Verkadefabriek waark en de Gouden Netkous die als een gouden kous in wybervorm de fly-over over het spoor vormt. We halen herinneringen op, Dort is in het nabijgelegen Vught geboren, en praten bij. Wandelen is wederom een mooie vorm om weer eens te ervaren hoe het met elkaar is, ongedwongen en ontspannen.
Verkadefabriek
Wandeling Hedendaagse Architectuur 's-Hertogenbosch Verkadefabriek
De Muntel
De wijk de Muntel is in 1917 gebouwd en ook dit terrein is opgehoogd omdat het buiten de oude stadsmuren van de binnensstad lag. Hiervoor is de IJzerren Vrouw gegraven, de wijk is evenwijdig aan de stadswallen gebouwd wat goed herkenbaar is in het stratenpatroon. De wijk is gebouwd om de arbeiders in de stad huisvesting te bieden echter de kosten rezen de pan uit waardor alleen ambtenaren en middenstanders de huizen konden betalen. Het is de eerste met een rioleringssysteem en de naam is waarschijnlijk te herleiden naar het woord muntelo, een ruig begroeide plaats in een drooggelegd moeras.

 

Langs De Hertog, een clubgebouw van de roeivereniging, helemaal opgetrokken in cortenstaal aan de bocht van de rivier de Aa tegenover de Citadel. We lopen verder naar de Cavalier, een wooncomplex op de kop van de wijk en is gebouwd nadat een uitgewoond woonblok tegen de vlakte gaat. Voor de architecten levert analyse van de Muntel de elementen op die de basis zijn van de uitstraling van het gebouw en de uitgesproken details in het metselwerk. Dort kijkt met bewondering naar het gebouw, wat zo goed is uitgevoerd dat hij in eerste instantie vermoedt dat het een gebouw uit de jaren '30 is.
De Cavalier
Wandeling Hedendaagse Architectuur 's-Hertogenbosch
De Binnenstad
De historische binnenstad van Den Bosch ligt op een hoge dekzandrug. Daar komen twee laaglandbeken, de Dommel en de Aa, samen. De huidige Markt kent eind 12e eeuw permanente bewoning van handelslui, op de voet gevolgd door ambachtslieden. De eerste stadsmuur is rond 1225 voltooid en is daarmee een van de oudste van Nederland.

 

De binnenstad is knus, huizen dichter op elkaar, kleine steegjes en gezelligheid alom, maar ook nieuwe architectuur waar we wandelen langs De Guardianenhof. Dit stadsvernieuwingsproject valt op door het fantasierijke, sprookjesachtige en kleurrijke ontwerp. Spaanse en Moorse invloeden kleuren de uit baksteen opgetrokken en met bogen en ronde raampartijen gesierde bouwsels. Maar ook het Sint-Jansbolwerk aan de Stadsdommel wat bekend staat als een van de belangrijke toegangen tot de historische binnenstad. Op het dak boven het straatniveau heb je een mooi uitzicht over de Dommel. Via het Centraal Station lopen we weer naar het Paleiskwartier en komen via het Paleis van Justitie met de grote binnenplein en het Stedelijk Gymnasium met de gouden lagen weer bij het beginpunt van de wandeling. De wandeling is zeker de moeite waard, laat Den Bosch op een speciale manier met een bijzonder thema zien. Waar moderne architectuur en oude bebouwing van een historische stad bij elkaar komen, nog meer bijzonder door het gezelschap van een kenner van stedelijke gebieden, en gewoon om weer eens lekker bij te praten.
Stedelijk Gymnasium
Wandeling Hedendaagse Architectuur 's-Hertogenbosch